تقسیم بندی مواد خوراکی
nعلوفه ها و خوراک های فیبری
nمحصولات فرعی کارخانجات آرد و قند
nغلات
nمکمل های پروتئینی
nافزودنی ها
صفات کلی علوفه ها :
n
علوفهها حجیم بوده و دارای فیبر خام بالا و ا نرژی قابل هضم پائینی میباشند.
n
میزان کلسیم و پتاسیم در آنها بالاست ولی دارای فسفر کمی میباشند.
n
میزان ویتامین A ، E و K در علوفهها بیشتر از دانه ها است.
n
میزان پروتئین خام در آنها متغیر بوده و از مقادیر بیش از 20% در لگومها تا کمتر از 4% در گراسها متغیر است.
علوفه
nلگوم ها (بقولات):
یونجه ،شبدرها ،علوفه سویا، بادام زمینی، گاودانه ، اسپرس
nگرامینه ها ( گندمیان ) :
تیموتی، بروم، برموداگراس، بلوگراس، فستوک، یولاف و سودان گراس
یونجه :
n
مهمترین علوفه مورد استفاده دام و اسب .
n
شبدر قرمز : از یونجه برای تهیه علوفه خشک ،‌ علوفه پلت شده ، سیلو استفاده میگردد. کلسیم آن زیاد (3/1 تا 5/1 درصد)‌و میزان فسفر آن متوسط(24/0 درصد)
گیاهی است چند ساله و معمولاً بلندتر از یونجه ،‌ ریشههای آن به گستردگی یونجه نبوده و محصول آن نیز کمتر از یونجه است . بهترین محصول را در مناطق پرباران یا پرآب میدهد. ارزش غذایی آن مشابه ولی درصد پروتئین خام آن اندکی کمتر از یونجه میباشد (12 تا22 درصد).
شبدرسفید :
nگیاهی است چند ساله ،‌ پردوام ، با ریشه های کم عمق که به سرعت پخش میشود.
nمقاوم به چرای دام ، مناسب چراگاه
n این گیاه در شرایط خنک و مرطوب بهترین محصول را میدهد .
n بسیار خوشخوراک و مغذی است و میزان پروتئین خام آن 15 تا 28 درصد است.
بلوگراس :
nعلفی است چند ساله از خانواده گرامینه به ارتفاع 15 تا 75 سانتی متر میباشد.
n از جمله زود رشدترین علوفه‎‎ها در بهار است و در تابستان بصورت غیرفعال باقی میماند.
nخوش خوراک است
nدرصد پروتئین خام آن 12 تا 17 درصد است .
علف دم روباه (بروم گراس) :
nعلفی است چند ساله ،‌پایا، پربرگ ،‌با برگهای کشیده به طرف بالا به ارتفاع 60 تا 120 سانتی متر و با ساقهها ی فراوان. این علف معمولاً تولید پوشش گیاهی انبوهی مینماید و قطر هر بوته آن ممکن است به 30 سانتی متر یا بیشتر هم برسد.
nعلف دم روباه برای تولید مرتع، تولید علف خشک و تهیه سیلاژ مورد استفاده قرار میگیرد. به چرای دام ها نسبتاً مقاوم است و قدرت بذر آن زیاد میباشد.
n این گیاه حتی پس از بلوغ نیز برای تمام دامها خوشخوراک است
n درصد پروتئین خام آن از 4 تا 20 درصد متغیر است .
تیموتی (لوئیچه چمنی) :
nعلفی چند ساله ،‌دسته ای به ارتفاع 60 تا 105 سانتی متر
n تیموتی معمولاً برای تهیه علف خشک مناسب بوده و چرای سنگین را تحمل نمیکند .
nاین علوفه ،‌خوراک مشهوری برای اسبها میباشد .
n درصد پروتئین خام آن از 8 تا 12 درصد متغیر است.
فستوک بلند :
nعلفی چند ساله ، دستهای با ریشههای عمیق و ساقههایی به ارتفاع 90 تا 120 سانتیمتر است. برگهای قاعدهای بیشمار آن سبز و پهن است .
n از فستوکای بلند برای چراگاه و تهیه علف خشک استفاده میشود ولی بیشتر به عنوان چراگاه و بویژه چراگاه زمستانی مشهور است.
nخوشخوراکی آن برای دامها متوسط است
nدرصد پروتئین خام آن از 10 تا 15 درصد متغیر است.
یولاف علوفه ای :
n
علفی یک ساله با ساقههای عمودی است.
n
برای تهیه علف خشک ، یولاف را در مرحلهای که دانههای آن شیری تا خمیری است ، برداشت میکنند.
n
برای دامها خوشخوراک تر از سایر غلات است .
n
درصد پروتئین خام یولاف علوفهای از 8 تا 14 درصد متغیر است.
پوشینه دانه ها :
nپوشینه تخم پنبه:
-از نظر انرژی ،برابر با علف خشک بالغ و رسیده و یا کاه یولاف است. مقدار پروتئین خام آن حدود 8/3 درصد و معمولاً غیر قابل هضم میباشد.
nپوشینه دانه سویا:
-
بالاتری برخوردار است و معمولاً در جیره جایگزین علوفه میگردد.
n

عوامل موثر بر کیفیت علوفه :
سه عامل مهم تعیین کننده کیفیت علوفه خشک عبارت از :
n -مرحله رشد در هنگام برداشت
-بهترین زمان برداشت لگومها مرحله غنچهدهیاست.
-بهترین زمان برداشت گراسها ابتدای خوشهدهی تا مرحله به گل نشستن است.
n -نحوه هوادهی و کار در هنگام برداشت
- مدت و وضعیت انبارکردن

پوشش خارجی دانه سویا می‎‎باشد نسبت به دیگر انواع پوشینهها از قابلیت هضم







کنستانتره(مخلوط غلات) بیشتر اسبها اغلبنیازی به مصرف دانهها یا کنسانتره ندارند. کنسانترهدر موارد زیر تغذیه میشوند: - هنگامی که نیاز به تامین مواد مغذی باشد ولی این مواد توسط علوفه به میزان کافی تامین و مصرف نشود (اغلب در هنگام رشد یا شیردهی و تمرینهای فشرده و سنگین) - هنگامی که علوفه با کیفیت خوب در دسترس نباشد یا قیمت آن خیلی بیشتر از دانه باشد. - هنگامی که به دلایلی مثل درمان ، آموزش یا اصلاح رفتاری اسب نیاز به استفاده از دانه باشد .ها
استفاده از دانه غلات در جیره به مقدار زیاد ، خطر ابتلا به اسهال، دل درد، التهاب سم و لنگش، تحلیل عضلانی ناشی از فعالیت زیاد، بیش فعالی و چاقی را افزایش میدهد. بههمین علت توصیه شده مخلوط دانهها و کنسانتره نباید بیش از یک دوم جیره را شامل گردد.
اسبهای زیر یک سال و اسبهایی که بطور فشرده برای فعالیتهایی مثل پرش استفاده میشوند در این مورد استثنا میباشندکه در اینحالت دانهها و کنسانتره ممکن است بیش از 70 درصد جیره را تشکیل دهد. n حداکثر 700 گرم کنسانتره به ازای هر 100 کیلوگرم وزن بدن در روز .(مثلاٌ 5/3 کیلوگرم برای یک اسب 500 کیلوگرمی( علوفه را بطور مکرر، منظم و در فاصله زمانی ممکن تغذیه نمایید. بطور کلی پیشنهاد میشود کلیه خوراکها :
بهتر است کنسانتره را در تمرینهای سنگین یا 3 تا 4 ساعت قبل از فعالیتهای ورزشی به اسبها داده شود.
nهرگز حداقل یک ساعت بعد از فعالیتهای سنگین به اسبها کنسانتره ندهید.
1)در مقادیر متعادل 2)در زمانهای مشخص و ثابت هر روز و در فاصله زمانی ممکن 3) حداقل دوبار در روز ولی به دفعات بیشتر در صورت امکان، به اسبها تغذیه شوند. 4) برای اطمینان از کافی بودن میزان خوراک مصرفی در اسبها، وزن بدن آنها باید حداقل هر ماه تعیین و بررسی شود .