همه چيز درباره سنجابها

[Daniz]

سنجاب ايراني:مشخصات: جثه‌ای متوسط، دمی بلند و پشمالو دارد که از نصف طول بدن بلندتر است. موهای پشت به رنگ خاکستری متمایل به قهوه‌ای و زیر بدن زردرنگ است. رنگ موهای سر و سطح پشتی دم قرمز حنایی و زیر بدن زردرنگ است.


اندازه‌ها:طول سر و تنه: 230-192 میلی‌متر، دم: 138- 128 میلی‌متر، پا: 55-51 میلی‌متر، گوش: 29-27 میلی‌متر.


زیستگاه:جنگل‌های بلوط زاگرس، معمولاً درختان بلند و کهنسال بلوط را به درختان کوتاه و پرشاخ و برگ ترجیح می دهد.


عادات: روزها فعال است و در اوایل صبح و عصر بیشتر مشاهده می‌گردد. معمولاً به صورت انفرادی بر روی درختان زندگی می‌کند. به منظور تغذیه بر روی زمین نیز دیده می‌شود. در موقع احساس خطر به وسیلۀ ناخن‌های بلند و تیزش به سرعت از درخت بالا رفته و با استفاده از دم بلند و پشمالویش، که به تعادل کمک می‌نماید، از شاخه‌ای به شاخۀ دیگر می‌پرد. وی لانه‌اش را در سوراخ درختان ایجاد نموده و سطح آن را به وسیلۀ علف‌های نرم، مفروش می‌سازد.

[Daniz]

سنجاب بلوچی



مشخصات: جثه‌ای کوچکتر از سنجاب ایرانی دارد. گوش‌ها متوسط و دم بلند و پشمالو است. در سطح پشتی، چهار نوار پهن و تیره در زمینۀ سفید وجود دارد که علامت مشخصۀ این سنجاب است. رنگ سطح زیرین بدن سفید بوده و موهای دم مخلوطی از تیره و سفید می‌باشد.


اندازه‌ها: طول سر و تنه: 143-133 میلی‌متر، دم: 185- 145 میلی‌متر، پا: 37-32 میلی‌متر، گوش: 18-13 میلی‌متر.


زیستگاه: درختزارها، باغ‌ها و نخلستان‌های مناطق بلوچی


عادات: روزها فعال است، در فصل زمستان در تمام ساعات روز مشاهده می‌گردد. این سنجاب‌ها معمولاً به صورت نزدیک هم، مشاهده می‌شوند. وی بر روی درختان زندگی کرده و معمولاً لانۀ خود را در میان شاخه‌های انبوه درختان می‌سازد و داخل آن را با علف‌های نرم وبرگ درختان مفروش می‌کند. در مناطقی که مواد غذایی بر روی زمین فراوان است، از درختان پایین آمده و بر روی زمین، در حال تغذیه، مشاهده می‌شود. این سنجاب به محض احساس خطر با سرعت زیاد از درخت بالا رفته و از شاخه‌ای به شاخۀ دیگر می‌پرد و صدای سوت مانندی سر می‌دهد. جالب است بدانید که این گونۀ سنجاب خیلی زود با انسان مأنوس می‌شود.

[Daniz]

بهداشت سنجاب

سنجاب جونده ای است نیمه اهلی که گیاهخوار بوده و میوه ها و دانه ها عمده غذای طبیعی آنرا تشکیل می دهد. در سنجاب های نابالغ نر ، فاصله بین مقعد حیوان از برآمدگی ادراری - تناسلی بیش از ماده می باشد. در سنجاب نر بالغ نیز آلت تناسلی قابل مشاهده است. طول عمر سنجابهای نر در اسارت اغلب بیش از ماده ها است. سنجاب را بهتر است در قفس نگهداری نمود. دندانهای سنجاب دائماً در حال رشد است و برای سائیده شدن طبیعی آنها ، حیوان باید اغلب اوقات در حال جویدن باشد. بنابراین میله های قفس باید دارای استقامت کافی بوده و در عوض می توان داخل قفس شاخه های ضخیم درخت را قرار داد. کف قفس را می توان با پوشال ، کاغذ یا برگ درخت پر کرد. با توجه به اینکه سنجاب ها به نقب زدن علاقه زیادی دارند می توان وسایل لوله ای را داخل قفس قرار داد. سنجاب ها اغلب دارای خواب زمستانی هستند و به این دلیل باید آذوقه مناسب در اختیارشان گذاشته شود.



سنجاب طیف وسیعی از دانه ها ، میوه ها و سبزیجات را می خورد. دانه ها شامل (غلات : گندم و ذرت) و دانه های روغنی (تخم آفتابگردان) و میوه ها شامل میوه های خشک (گردو ، فندق و بلوط) و میوه های دیگر مثل سیب ، انگور و سبزیجاتی نظیر کاهو و کلم همگی می توانند مورد استفاده سنجاب قرار گیرند.



فصل تولید مثل سنجاب اغلب اوایل بهار است. با افزایش طول روز حیوان نر و ماده از خواب زمستانی برخاسته و فعال می شوند. طول دوره آبستنی سنجاب حدود یک ماه بوده و در هر نوبت بطور متوسط سه تا پنج نوزاد بدنیا می آورند. بچه سنجابها در ابتدا با چشمهای بسته و بدن عاری از مو بدنیا می آیند. پس از دو هفته بدن از مو پوشیده شده و تا یک ماهگی چشمها نیز باز می شوند. مادر اغلب تا دو ماهگی از بچه ها نگهداری کرده و بعد از آن می توان بچه ها را جدا نمود. بچه ها در یک سالگی بالغ می شوند.



سنجاب اغلب در گوشه خاصی از قفس ادرار یا مدفوع می کند. این قسمت را می توان به تناوب تمیز نمود. البته سنجاب مدفوع خواری نیز دارد و فرصت اینکار نباید به او داده شود. لانه سنجاب و ظروف غذا نیز باید بطور مرتب تمیز شده ضمناً باقیمانده های سبزی و میوه هر روز جمع شوند. کل قفس را می توان سالی دو تا سه بار تمیز نموده و بستر را تعویض کرد.



سنجاب هرچه کمتر با دست گرفته شود بهتر است. در صورت نیاز می توان آنرا از محل پشت گردن گرفت و جابجا کرد. برای مسافتهای طولانی بهتر است در یک جعبه یا قفس کوچک انداخته شود. برای احتیاط بهتر است برای گرفتن سنجاب از دستکش ضخیم استفاده شود.

[mehdi-192]

سنجاب
پستانداران درختزي اروپا سنجاب ها هستند كه دو نوع مي باشند : نوع اول سنجاب هاي قرمز هستند كه در بالاي درختان كاج زندگي مي كنند و نوع دوم سنجب هاي خاسستري رنگ مي باشند ، نوع خاكستري اغلب در پارك هاي بريتانيا يافت مي شود . اين سنحاب ها را ازآمريكا كه موطن اصلي آنهاست به بريتانيا آوردهاند كه اكنون بيشتر از سنجاب هاي قرمز مي باشند ، سنجاب هائي كه ما مي بينيم دم هاي پرپشت وچشمان درشي دارند و نه فقط از درختي به درخت ديگر ميجهند بلكه با مهارت عجيبي به بالا وپائين نيز مي پرند. وقتي بطرف پائين مي آيند هميشه سر در جلو قرارمي گيرد كه بعد از پائين آمدن دانه ها وآجيل هاي روي زمين را جمع مي كنند تا بخورند . سپس دانه ها را بين پاهايي جلوئي مخفي مي كنند تا بجوند و اغلب د وست دارند كه در روي درخت بنشينند و با دا نه درخت را مثل يك طبل بصدا در آورند. درجنگل هائي كه سنجاب وجود دارد معمولا اين صداها شنيده مي شود ، نوزادان د ر لانه هاي كه دري ناميده مي شود و والدين با تركه ها درميان شاخه هاي درخت مي سازند بدنيا مي آيند . بعضي از پستانداران به عنوان سنجاتهاي پرنده شناخته شده اند بيشتر اين سنجابها در اروپا و آمريكا ي
شمالي يافت مي شوند ، بدن آنها شباهت زيادي به سنجاب هاي معمولي دارد ولي بين پاهاي جلوئي و عقبي پرده دارند اين سنجاب ها واقعا نمي تواننند بپرند ولي ا ز درختي به درخت ديگر پرش هاي بلندي را انجام مي دهند . وقتي از شاخه اي مي پرند چهار پاي خود را باز مي كنند . دراين صورت پرده هاي پوستي يك چتر نجات مي سازند و دم در پشت آنها راست قرار مي گيرد . درست در لحظه اي كه مي خواهند به تنه درخت ديگر بخورند به سرعت به پائين و بالا مي روند تا بتوانند با پاي خود پوست درخت را بگيرند .

[sara_ranjbar1977]

سنجاب ها از نظر رده بندی، جزء ردۀ جوندگان ((Order rodents،تحت ردۀ اسکیورومورفا (Sciuromorpha )، جنس تامیاس ((Tamias، و خانوادۀ اسکیوریده می باشند. سنجاب ها جوندگانی خیلی هوشیار و نقب زن خیلی فعالی هستند. در طول روز فعالیت میکنند و بالا روندۀ چابکی هستند. آنها هم از نظر شکل ظاهری و هم از نظر رفتار در حد وسط بین میمون درختی (Tree squirrel)( نوعی میمون کوچک به رنگ نارنجی و خاکستری که به آن سنجاب درختی می گویند.) و سنجاب گراند یا زمینی ((Ground squirrel قرار دارند.
خصوصیات کالبد شناسی :
سنجاب ها دارای 4 دندان پیش (دوتا در فک بالا و دو تا در فک پایین) زرد رنگ تا نارنجی هستند که برای جویدن از آنها استفاده می کنند. آنها دائماً در حال رشد هستند و اگر برای مدتی به هر دلیلی نتوانند عمل جویدن را انجام دهند، ساییده نشده و بیش از حد رشد نموده و باعث می شوند که دهان حیوان بسته نشود.
در دستها چهار و پا ها پنج انگشت وجود دارد و دارای ناخنهای بلندی هستند ، طول پا های سنجاب از دستها بیشتر بوده و به همین سبب عمل جهش در این حیوان به آسانی انجام می گیرد.
وزن سنجاب های بالغ 72 تا 700 گرم بوده و طول سر و بدن آنها تقریباً 12-32 و دم 9-31 سانتی متر می باشد. تعداد تنفس در مواقع استراحت حدود 75 بار در دقیقه است. در موقع بیداری درجه حرارت بدن 38 سانتی گراد می باشد ولی در موقع خواب زمستانی فقط به چند درجه بالاتر از حرارت محیط می رسد.
میانگین طول دورۀ زندگی سنجاب ها در اسارت در نر 7/2 سال و در برخی موارد تا 8 سال می باشد در حالی که ماده ها 1/4 سال زندگی می کنند. البته تا بالای 12-20 سال هم می توانند به حیات خود ادامه دهند. متوسط طول عمر آنهایی که به صورت وحشی و آزاد هستند، 8 سال یا بیشتر و حتی بالای 20 سال می باشد.
گونه های مهم سنجاب ها:
سنجاب ها با توجه به خصوصیات پوشش موی ظریف، زبر و پر پشت، دمهای پر مانند و انبوه، و گوشهایی که اغلب با دسته های مو احاطه شده است و رنگ بدن از همدیگر متمایز می شوند
1. سنجاب خاکستری (Gray squirrel)
طول بدن این حیوان 24-25 سانتیمتر بوده و وزن بدن 400-700 گرم و طول دم 20-24 سانتیمتر است.برنگ خاکستری و در قسمت زیر بدن به رنگ سفید مشاهده میشود.
2. سنجاب روباهی شرقی (squirrelEastern Fox)
این سنجاب به علت نوع رنگ بندی بدنش که همانند رنگ بدن روباه است و دم بلندش به این نام معروف شده است.طول بدن این حیوان 26-32 سانتیمتر است و طول 25 دم آن -31 سانتیمتر است.وزن بدن این سنجاب 750-950 گرم می باشد.
3. سنجاب قرمز آمریکای شمالی ((North American red squirrel
این سنجاب به رنگ قرمز و نارنجی تیره است. و روی گوشها را دسته موهای قابل رویت احاطه کرده .طول 17 بدن این سنجاب -23 سانتیمتر است و وزن بدنش 140-310 می باشد. طول دم آن 9-16 سانتیمتر میباشد.
4. سنجاب غول پیکر (Giant squirrel)
این سنجاب برنگ سیاه و خاکستری تیره است. صورت،دستها و زیر شکم حیوان برنگ کرم روشن و یا سفید است و در ناحیه پشت کمر به رنگ آجری. این سنجاب بلند ترین دم را در بین گونه های خود دارد و از آن برای آویزان شدن از درختان استفاده می کند. طول دم 25-45 و طول بدن این حیوان 25-45 است. وزنش 140-310 گرم و ارتفاع آن برابر با 9 سانتیمتر می باشد.
5. سنجاب پرنده
برخی از گونه های سنجاب در فواصل مابین دستها و پاها در طول بدن از پوستی برخوردار هستند که به آسانی می توانند از یک نقطه بلند تر به یک نقطه پایین تر بپرند و این پوست بدن حیوان را مانند کایتهای پرواز کرده و به علت عبور نکردن جریان هوا حیوان میتواند پرش های بلندی بزند . به همین دلیل آنها را سنجاب های پرنده نامگذاری کرده اند . اما این به معنی پرواز کردن آنچنان که پرندگان انجام می دهند ،نمی باشد و این حیوانات پرواز نمی کنند.
6. جنوبی (South flying squirrel)
طول بدن این سنجاب 13-14 سانتیمتر است، و طول دم آن 9-11 سانتیمتر و وزن بدن 45-100 گرم است، و ارتفاع آن برابر با 5-6 سانتیمتر می باشد.
7. سنجاب آسیایی (Asian squirrel )
رنگ آن از سر تا دم سیاه، دستها و زیر شکم آجری تیره و روی رانها سفید می باشد. طول بدن این سنجاب 17-23 سانتیمتر و طول دم 9-16 سانتیمتر است. وزن بدن آن 140-310 گرم و ارتفاع این حیوان 9 سانتیمتر می باشد.
8. سنجاب زمینی دم گرد ((Round-tailed ground squirrel
این سنجاب به رنگ کرم است،گوشها به صورت حفره ای در کنار چشم قرار دارد.این سنجاب در سوراخهای داخل زمین زندگی می کند،طول بدن این حیوان 5/11 -38 سانتیمتر و طول دم 5/3 - 25 سانتیمتر است. وزن بدن آن 144-830 گرم است.
9.سنجاب زمینی قطب شمال (Arctic ground squirrel)
این سنجاب همانند سنجاب زمینی دم گرد در حفره های زمینی زندگی می کند.و رنگ آن نارنجی و نقره ای است. طول بدن این حیوان برابر با 38 سانتیمتر است.
10. سنجاب غربی (Western chipmunk squirrel)
این سنجاب به رنگ نارنجی روشن با خطوط کرم و قهوه ای تیره است. طول بندن آن 8-16 سانتیمتر و طول دم 8-10 سانتیمتر است.وزن بدن این حیوان 25-120 گرم می باشد.

[sara_ranjbar1977]

قفس های نگهداری از سنجاب:
سنجاب ها را می توان به صورت انفرادی یا جفتی و حتی سه تایی (یک نر و دو ماده) نگهداری کرد. قفس های باید تا آنجایی که ممکن است بزرگ باشند تا بتوان حیوان را به راحتی پرورش داد و اندازۀ آنها بسته به این است که در محیط باز و یا سر بسته بکار روند،فرق می کند. اندازۀ استاندارد برای قفس در محیط بسته به عرض، طول و ارتفاع 5/3 متر و در محیط باز 5/4 متر می باشد. ستون و یا میله های اسکلت قفس که فلزی یا چوبی هستند با شبکۀ سیمی پوشیده شده و از داخل به شکل محکمی به اسکلت بسته می شوند تا از جویدن اسکلت قفس جلوگیری نماید. درون قفس ها باید دارای کف محکم و پوشیده با کاغذ، تراشه های چوب رنگ نشده، ذغال سنگ خشک و یا سنگ ریزه باشد. سعی شود در بستر سنجاب ها از خاک اره استفاده نشود زیرا سبب ایجاد آلرژی و عطسه حیوان می شود.
شبکه های تور سیمی نباید بزرگتر از 3/1 در5/2 سانتیمتر باشد. در های قفس ها باید در بالا و پایین محکم بسته شود نه توسط قلاب. به دلیل آن که سنجاب ها مرتباً از توری بالا و پایین میروند،و احتمال باز شدن آنها وجود دارد.
چون سنجاب ها به طور غریزی علاقه مند به نقب زدن یا سوراخ کردن زمین هستند، بنابرین کف قفسهایی که در محیط باز مستقر می شوند باید از بتن، آجرهای فشاری یا توری سیمی ساخته شود.
یکی از دیواره های قفس باید توری نباشد و یا ورقه چوب یا فلز پوشیده شود تا از نفوذ باد جلوگیری کند.
به منظور فراهم کردن محیط مورد علاقه و مخفی گاه سنجاب ها باید از شاخه های درخت، سنگ، طاقچه، وسایل لوله ای، جعبه های مقوایی، علف خشک، برگ درخت، پوشال و جعبه های آشیانه به قفس ها افزود.
شاخه های درخت برای جویدن ضروری هستند زیرا سنجاب بتواند دندانهایشان را در اثر ساییدن تمیز و آراسته نگه دارند و از رشد بیش از حد آنها جلوگیری نمایند.
باید به خاطر داشته باشید که قفس سنجاب را نزدیک به تلویزیون قرار ندهید، زیرا حیواناتی که قفس آنها نزدیک تلویزیون باشد از اضطراب شدیدی رنج میبرند. مواجهۀ طولانی آن می تواند منجر به مرگ و یا کاهش نوزادان در هر زایمان میشود.
جعبه های آشیانه:
برای هر سنجاب بالغ، یک جعبۀ آشیانه لازم است تا سنجاب به راحتی بتواند از آن استفاده کرده و استراحت نماید. و اندازۀ آن برای قفس های داخل منزل تقریباً به ابعاد طول 20، عرض و ارتفاع 15 سانتی متر و برای قفس های خارج از منزل بهتر است بزرگ تر باشد تا بتوان در زمستان عایق بندی بیشتری کرد. در غیر این صورت خطر سرما می تواند سنجاب ها را تهدید کند. این لانه ها می تواند روی زمین یا کمی بالاتر روی دیوار قفس وصل شود و با یک سوراخ ورودی به قطر 5 سانتیمتر که داخل لانه را دور از منبع نور نگه می دارد قرار گیرد.سقف این لانه ها باید قابلیت باز شوند گی داشته باشد تا بتوان به سادگی مورد پاک سازی قرار گیرند.و بهترین زمان برای تمیز کردن لانه ها ماهی یک بار است.و در زمستان هر سه هفته یک بار است.و بعد از اینکه بچه سنجاب ها از شیر گرفته شدن یعنی 8 تا 10 هفته می توان لانه را تمیز کرد. و زمانی که لانه پاک سازی شد باید مقداری دانه های خوراکی جایگزین غذاهای اندوخته ای گردد که در حین تمیز کردن از آشیانه برداشته شده است. و بهتر است مواد لانه گزینی (علف خشک، خرده های کاغذ و ...) را در اوایل فصل پائیز به منظور استفادۀ سنجاب ها برای زمستان در اختیار سنجاب ها قرار داد. گرم کردن مصنوعی محل آنها ضرورتی ندارد، اما تهویۀ خوب مهم است.

[sara_ranjbar1977]

تغذیه سنجاب ها:
سنجاب ها موجوداتی گیاه خوار و دانه خوار می باشند.و از انواع دانه ها، سبزیجات، میوه ها تغذیه میکنند.
غذاهایی که میتوانند مورد استفاده سنجاب ها قرارگیرند باید دارای ترکیبات زیر باشند:
1- پروتئین خام 25 %
2- چربی 5/7 %
3- فیبر 25/2 %
4- کلسیم 8/0 %
5- فسفر 7/0 %
نسبت کلسیم به فسفر باید در جیرۀ غذایی سنجاب 5/1 به 1 باشد. در غیر این صورت حیوان دچار ((عارضۀ استخوانی)) خواهد شد. برای پیشگیری از کمبود کلسیم و عارضۀ استخوانی می توان (بلوک) یا ( آجرهای کلسیم) در قفس قرار داد و یا از شربت کلسیم بعلاوۀ ویتامین های a،d، cاستفاده نمود.مخصوصاً اگر حیوان از نظر سنی پایین باشد.
سنجاب ها موجوداتی با تنوع غذایی بالا هستند، که در اینجا به تعدادی از آنها اشاره میکنیم:
انواع تخم آفتابگردان، دانۀ گندم، ذرت، جو دو سر یا صحرائی غلاف دار، گندم سیاه، دانه هایی که به مصرف قناری میرسد (مثل ارزن)، غذاهای مخلوط که به صورت پلت ساخته شده اند، پرتقال، سیب، انواع انگور، آلو، انواع توت، گیلاس، تکه های موز، گوجه، انواع کشمش، کاهو، برگ و گل آفتابگردان، چوب و برگ ذرت، گوجه فرنگی، میوۀ بلوط، گردو، فندق، میوۀ شاه بلوط شیرین و درخت کاج، شبدر، قارچ،کرفس و...
تذکر: متعاقب خرید حیوان، توصیه می شود تا جزئیات غذایی آن از فروشنده گرفته شود به طوری که هیچگونه تغییر ناگهانی در تغذیه قبلی آن رخ ندهد. به سنجاب بهتر است بادام زمینی داده نشود و اجزاء تیز جو دو سر کامل که غلاف آن جدا نشده است ممکن است به محوطۀ دهان آنها آسیب رساند. هسته های آلو یا گوجه نباید برای تغذیۀ سنجاب استفاده شود، چون اینها بالقوه سمی بوده و مسمومیت غذایی ایجاد می کنند.

تولید مثل:
بلوغ جنسی در این حیوان از 12 تا 18 ماهگی آغاز می شود و تا هفت سالگی جفت گیری صورت می گیرد. دوران فحلی در سنجاب ماده معمولاً 13 تا 14 روز می باشد و دوران آبستنی آنها معمولاً 31 تا 32 روز است،زمان زایمان در سنجاب ها از نیمۀ اول اسفند تا اوایل مهر است. در هر سال یک یا دو زایمان در سنجاب ها دیده می شود که نوزادان در زایمان دوم کوچکتر از زایمان اول هستند و حدوداً یک ماه پس از زایمان اول متولد می شوند. در هر زایمان معمولاً 3 تا 5 اما ممکن است بین 1 تا 10 نوزاد هم متولد شود. سنجاب ها 8 تا 10 روز به نوزادان خود شیر می دهند.
شیر سنجاب حاوی 6/26 % مواد جامد است که اجزاء آن شامل 3/47 % چربی، 5/34 % پروتئین و 8/12 % کربوهیدرات می باشد.
نوزادان سنجاب با بدنی عاری از مو، با چشمهایی بسته و با طولی برابر 3 سانتی متر متولد می شوند. بدن بچه سنجاب ها در 16 روزگی کاملاً از مو پوشیده می شود و چشمها نیز در حدود 26 تا 29 روزگی باز می شود.
در زایمان سنجاب ها اکثر نوزادان زنده می مانند، اما باید سنجاب ماده از هر گونه عامل اضطرابزا نظیر تلویزیون، تمیز کردن لانه، سرکشی مداوم به داخل جعبه نوزادان، صدا های بلند، در این دوران دور باشد، در غیر این صورت نوزادان ممکن است بی هیچ گونه عارضۀ خاصی بمیرند و یا حتی مادر نوزادان را ترک کرده و شیر ندهد و یا آنها را بخورد.

[lone wol f]

سنجاب به هیچوجه با اسارت کنار نمیاد و نیاز به محیط طبیعی و آزادی داره نه قفس(هرچند بزرگ) ...این بحث سنجاب بارها مطرح شده و هزار بار گفته شده که نباید به عنوان پت نگهداری بشه ... نمیدونم بحث نگهداشتن سنجاب بعنوان پت و توصیه های نحوه نگهداری اون کی میخواد تموم بشه؟؟...

[.masoud]

:دسته بندی
:این جونده به دو دسته اصلی زیر تقسیم میگردد
سنجاب های زمینی
سنجاب های درختی

:طبقه بندی
میباشد (Sciuridae) و خانواده (Sciuromorpha) و زیر رده (Rodentia) سنجاب جزء رده جوندگان



:دسته بندی
:این جونده به دو دسته اصلی زیر تقسیم میگردد
سنجاب های زمینی
سنجاب های درختی
:اصلی ترین سنجابها در دنیا سنجابهای درختی میباشند،که مهمترین رده بندی آنها عبارتند از
Eastern Gray -1
Red spuirrel -2
Kaibab squirrel -3
Fox squirrel -4
Douglas squirrel -5
Pine squirrel -6
Japanes squirrel -7
Persian squirrel -8
Arizona squirrel -9
Western squirrel +-10

:بزرگ ترین و کوچکترین نژادهای سنجاب
می باشد(Indian giont Squirrel )یا (Ratufa Indica)بزرگترین نژاد سنجاب ، سنجاب
این سنجاب می تواند رشدی برابر با یک مترداشته باشد.این سنجاب در بخشهای جنوبی آسیا و
قسمتهایی از نپال یافت میگردد

می باشد. اندازه این سنجاب تنها 6 سانتی متر است. این(African Pygma)کوچکترین نژاد سنجاب ، سنجاب
سنجاب در جنوب نیجریه ، کامرون و گابن یافت میشود

:پراکندگی جغرافیایی
سنجابها در مناطق وسیعی از زیستگاههای دنیا از جنگلهای استوایی تا بیابان های نیمه خشک یافت میگردند

خصوصیات آناتومیکی و فیزیولوژیک
سنجابها دارای بدنی کشیده،دم بلند و پر مو ، دستهایی کوتاه و در عین حال پاهایی بلند میباشند
دستها دارای 4 انگشت و انگشت شست تحلیل رفته و پاها دارای 5 انگشت میباشند.این پاهای بلند جهت پایین آمدن از شاخه های درختان و پنجه ها همانند قلابی جهت جلوگیری از افتادن از روی شاخه ها به کار میایند
:آرایش دندانی در سنجاب به صورت زیر است
الف- یک جفت دندان پیش در هر آرواره که به رنگ زرد متمایل به نارنجی است
ب- عدم وجود دندانهای نیش
ج- وجود دندانهای آسیای قوی و محکم
دندانهای پیش همیشه در حال رشد میباشند ولیکن در اثر استفاده مکرر از این دندانها ، ساییده میگردند.اگر به هر دلیلی سنجاب برای مدتی عمل جویدن را انجام ندهد ، دندانهای پیش بیش از حد رشد نموده و مانع از بسته شدن کامل دهان میگردد

:سنجابها دارای دم بلند و پر مو میباشند، که از این دم برای چندین عملکرد مهم استفاده مینمایند
جهت حفظ تعادل در هنگام بالا و پایین آمدن از درختان
این دم همانند یک چتر نجات در پرشهای بلند استفاده میشود
درهنگام خواب زمستانی همانند یک پتو برای گرم کردن بدن استفاده میشود
جهت برقراری ارتباط با دیگر سنجابها استفاده میشود


تشخیص نر و مادگی در این حیوان بسیار آسان است و کاملا دستگاه تناسلی نر از ماده قابل تشخیص است. بیضه ها در نرها در فصل جفتگیری بزرگ شده و در کیسه بیضه رشد میکنند و در بقیه فصول در داخل شکم میرود و غیر قابل رویت است

گروهی اعتقاد دارند که سنجابها کوررنگ هستند و عده ای دیگر بر این عقیده اند که آنها رنگهای سبز و قرمز را نمی بینند

سنجابها با یکدیگر ارتباط صوتی برقرار میکنند، که در این هنگام صدایی شبیه صدای جیرجیرک از خود خارج مینمایند اما مهمترین وسیله ارتباطی انها دمشان میباشد، که در هنگام برافراشتن دم به دیگر سنجابها اعلام دور شدن از محیط را مینمایند
سنجابها در هنگام پرش از دم خود به عنوان یک چتر نجات و در هنگام فرود به عنوان بالشتکی جهت فرود راحت تر استفاده مینمایند . پرش در این حیوان کوتاه بوده و در صورتی که از ارتفاع بلندی پرش نماید احتمال آسیب دیدگی و شکستگی پاها بسیار زیاد است
سنجابها دارای توانای پرش درجا از روی زمین میباشند،به حدی که میتوانند 50-30 سانتیمتر از جای خود پرش نمایند که در این عمل دم نقش بسزایی دارد
سنجابها دارای توانایی پرواز نمیباشند،اما گروهی از آنها به دلیل داشتن پوستی مابین بدن و بازوها توانایی سر خوردن روی هوا را دارا میباشند.این پوست در هنگام پرش باز شده و همانند یک بال به نظر میرسد،که به این گروه از سنجابها ، سنجابهای بالدار میگویند

سنجابها دارای سرعت بسیار زیادی در هنگام دویدن هستند. میانگین سرعت در آنها 16-13 کیلومتر در ساعت است که به نسبت وزن و جثه حیوان در حد بسیار بالایی است
جالب است بدانید پلیسی در ایالت ایلینویز امریکا سرعت سنجابی را که در حال دویدن از عرض بزرگراهی را بود با دستگاه سرعت سنج معادل 32 کیلومتر در ساعت تخمین زده است که این سرعت برای جثه سنجاب خارق العاده میباشد

سنجابها دارای توانایی شنا کردن میباشند و از دم خود همانند پارویی جهت حرکت رو به جلو استفاده مینمایند،ولیکن سنجابها تا وقتی که مجبور به شنا نباشند ، شنا نخواهند کردچون ذاتا با اب میانه خوبی ندارند

سنجابهای درختی جهت زندگی سوراخهایی بر روی تنه درختان به وجود می آورند و کف این سوراخها را با برگ درختان و خاشاک مفروش میکنند. اندازه این سوراخها به حدی است که دو سنجاب در آن جای میگیرند
سنجابها دارای خواب زمستانی بوده و در محیط طبیعی در اواخر زمستان و اوایل بهار از خواب زمستانی بیدار شده و از سوراخ خود خارج میشوند. البته مدت خواب زمستانی بستگی به دما و شرایط محیطی دارد

طول عمر سنجاب میتواند تا 20 سال باشد که این در صورتی است که عوامل محیطی و بیماریها
باعث مرگ آنها نگردد. به هر حال عمر متوسط سنجاب 6-5 سال در نظر گرفته میشود

:تغذیه سنجابها
بهترین غذا برای سنجاب دانه های روغنی ، سبزیجات و میوه جات است در عین حال گروهی از سنجاب ها همانند
همه چیز خوار بوده و حتی می تواند از پیتزا و اسنکهای گوشتی استفاده نمایند(Urban Squirrel )سنجاب
گاهی سنجابها از تخم پرندگان نیز به عنوان غذا استفاده می کنند. به هر حال وقتی سنجاب غذاهای اصلی خود را جهت تغذیه پیدا نکند هر چیزی را که ممکن است خاصیت غذایی داشته باشد را به عنوان غذا مصرف مینماید
لازم به ذکر است مصرف نمک در این حیوان به دلیل اینکه باعث مرگ زودرس میگردد ممنوع است

:تولید مثل
زمان بلوغ جنسی در سنجاب 18-12 ماهگی است.طول دوره فحلی 14-12 روز و مدت زمان آبستنی 45-30 روز (است.(بسته به نژادهای مختلف متفاوت است
سنجابها در هر سال معمولا یک تا دو زایمان به فاصله یک ماه از یکدیگر خواهند داشت ، که زمان آن اواخر زمستان و اوایل بهار است. اغلب سنجابها تا 4 نوزاد به دنیا می آورند که نوزادان بدون مو و با چشمان بسته به دنیا می آیند. وزن نوزادان درهنگام تولد حدود6-4 گرم میباشد. مادر تا هنگامی که نوزادان توانایی خروج از سوراخ را پیدا کنند به آنها شیر می دهد، که این زمان 10-8 هفته به طول می انجامد. نوزادان در حدود سن 30-25 روزگی چشم باز می کنند و در حدود سن 15 روزگی بدن آنها از مو پوشیده میگردد


:جایگاه و شرایط نگهداری سنجاب
سنجابها جزء حیوانات وحشی بوده و به راحتی رام نمی گردند و به دلیل رشد دندان های پیش بصورت مداوم ، نگهداری این حیوان بصورت آزاد دردسرآفرین خواهد بود ، به حدی که سنجاب در این حالت آسیب جدی به لوازم منزل بخصوص وسایل چوبی خواهد زد
بهترین روش برای نگهداری سنجاب قفسهای سیمی یا ویواریوم های شیشه ای است ، ویواریوم نسبت به قفس دارای ارجحییت می باشد
بهتر است کف ویواریوم از پوشال و تراشه های چوب پوشیده گردد و در آن چند شاخه درخت جهت بالا و پایین پریدن حیوان قرارگیرد. این عمل علاوه بر سرگرم کردن سنجاب باعث کوتاه کردن دندان های پیش و ناخن های حیوان میگردد
توجه داشته باشید پوشال های ویواریوم هر هفته تا دو هفته یکبار بصورت متناوب تعویض گردد

[.masoud]

رده:پستانداران
راسته:جوندگان
خانواده:سنجاب ها
نام علمی:Sciurus anomalus
سنجاب ها، اعضایی از راسته بسیار بزرگ جوندگان هستند كه تقریباً در همه جای دنیا دیده می شوند. اگرچه در این خانواده چندگونه زمینی مانند سنجاب های زمینی و یا مارموت های گیاهخوار در چمنزارها و علفزارها پراكنده اند، اما غالب اعضای خانواده را حیواناتی كه بخش عمده زندگی خود را روی درخت به سر می برند، تشكیل می دهند.
با وجود تخصص یافتگی موجود در برخی از صفات سنجاب ها، آنها در مقابل سایر جوندگان وضعیتی غیرتخصص یافته و ابتدایی دارند.
سنجاب ها از یك جهت به گل های نرگس شبیه اند. آنها به طور ناگهانی در اوایل بهار ظاهر شده، چند ماهی فعالیت دارند و سپس به زودی ناپدید می شوند.
در واقع سنجاب ها بیش از نیمی از سال را در خواب زمستانی به سر می برند. انواع متنوعی از سنجاب ها با اشكال بدنی متفاوت در گستره وسیعی از زیستگاه های دنیا پراكندگی دارند. از جنگل های بارانی گرمسیری تا بیابان های نیمه خشك و از دشت های باز تا باغچه ها و باغ های شهری، در چهار گوشه جهان می توان این جانوران فوق العاده دوست داشتنی را مشاهده كرد. در این خانواده بزرگ و متنوع بیش از ۲۷۰ گونه جونده وجود دارد. مارموت های زمین زی و زیرزمینی، سنجاب های زمینی، سگ های دشتی (جونده ای زمینی كه بومی دشت های آمریكای شمالی است)، سمورچه ها (Chipmunks)، سنجاب های درختی روز فعال و سنجاب های پرنده شب فعال،چند تن از اعضای این خانواده هستند.
سنجاب ایرانی یا قفقازی یكی از سنجاب های جهان است. این سنجاب در قفقاز، تركیه، سوریه، لبنان، اسراییل و البته غرب ایران پراكندگی دارد. در جنگل های بلوط زاگرس این سنجاب معمولاً درختان بلند و كهنسال بلوط را به درختان كوتاه و پرشاخ و برگ ترجیح می دهد. این سنجاب جثه ای متوسط، دمی بلند و پشمالو دارد كه از نصف طول بدن بلندتر است. موهای پشت به رنگ خاكستری متمایل به قهوه ای و زیر بدن زردرنگ است. رنگ موهای سر و سطح پشتی دم، قرمز حنایی و سطح زیرین دم روشن تر است.



به طور كلی هرچه از نواحی شمالی جنگل های زاگرس به طرف جنوب پیش برویم از رنگ حنایی دم كاسته می شود. به طوریكه در قسمت های جنوبی رنگ به زرد نخودی تغییر می یابد. طول سر و تنه این جانور ۱۹۲ تا ۲۳۰ میلی متر، دم ۱۲۸ تا ۱۳۸ میلی متر، پا ۵۱ تا ۵۵ میلی متر و گوش ۲۷ تا ۲۹ میلی متر گزارش شده است.
سنجاب ها در میان سایر جوندگان به خاطر دارا بودن بدن استوانه ای، دم جارو مانند و پشمالو و نیز پاهایی كه توانایی گرفتن شاخه ها را دارند، قابل تشخیص اند. دست های آنها كوتاه و دارای انگشت شست كوچك و چهار انگشت، در عوض پاهای سنجاب بلندتر و پنج انگشتی است.
اغلب سنجاب ها روز فعال، پرجنب وجوش و به طرز سرگرم كننده ای باهوش هستند. چشم های آنها درشت بوده و توسط حلقه های كمرنگی احاطه شده است. چشم های تیزبین آنها امكان تشخیص شكارچیان خطرناك را از سایرین می دهد. همه سنجاب ها در روی سر و پاهای خود موهای بسیار حساسی دارند كه برای آنها بسیار مهم و ضروری هستند. آرایش دندانی سنجاب ها در میان جوندگان وضعیتی معمولی را دارا است. یك جفت دندان پیشین اسكنه مانند در هر آرواره، یك فاصله بزرگ بدون دندان در جلوی دندان های پیش آسیا و عدم وجود دندان نیش ویژگی دندانی سنجاب ها است. دندان های پیشین آنها دایماً رشد كرده و در اثر استفاده ساییده می شوند. آنها در زمان پایین آمدن از درخت ابتدا سر خود را به سمت پایین آورده و سپس با پاهای خود كه از پنجه های آن همچون لنگر استفاده می كنند، به سمت پایین حركت می كنند. دم پشمالوی آنها چند كار انجام می دهد. اول حفظ تعادل بدن در هنگام راه رفتن و پایین آمدن از درخت است. همچنین این دم در زمان جهش و پریدن به عنوان سكان و در زمان برقراری ارتباط با سایر افراد خانواده به عنوان پرچم و در زمان خواب به عنوان پتو و محافظ از شر حشرات موذی عمل می كند. سنجاب ها در زمان تغذیه روی دو پای خود می نشینند و غذا را با دست های خود می گیرند.



سنجاب ها اساساً گیاهخوار هستند و سنجاب های درختی دانه ها و میوه های مغزدار را ترجیح می دهند اما گاهی از مواد دیگر گیاهی نیز استفاده می كنند. بعضی گونه های سنجاب ها از حشرات نیز به عنوان ماده غذایی استفاده می كنند. در جنگل های معتدله به دلیل طبیعت فصلی گلدهی و میوه دهی، سنجاب هایی كه در این مناطق زندگی می كنند در زمان های مختلف سال وابسته به مواد غذایی گوناگون هستند. یكی از راه های تامین غذا برای آنها پنهان كردن مواد غذایی در زیر خاك و استفاده از آنها طی زمستان است.
سنجاب ها در جنگل نقش جنگلبانان را ایفا می كنند. آنها با حفر كردن دانه ها و میوه های مغزدار سبب احیا و زادآوری درختان می شوند. سنجاب ها در هر سنی كه باشند، عمل ذخیره سازی دانه و میوه ها را در زیر خاك انجام می دهند، حتی بچه ها هم این رفتار را به نمایش می گذارند. آنها بوی مواد دفن شده را از ۳۰ سانتی متری سطح زمین تشخیص می دهند. رفتار حفاری سنجاب ناخواسته در بازیافت میوه ها و دانه ها تاثیرگذار است. یك تكامل تدریجی بسیار درازمدت بین سنجاب های درختی مانند سنجاب قفقازی یا ایرانی با اكثر درختان مخروط دار نظیر كاج، بلوط و راش برقرار بوده كه به تامین منافع دو طرف منجر شده است. به نظر عجیب می رسد كه چطور دندان های سنجاب ها قادر به خرد كردن پوسته های سخت و از بین بردن جنین های هر میوه ای كه در سر راهشان باشد، شده است و چطور این وضعیت برای درختان مفید واقع می شود اما در واقع سنجاب با این كار موجب تكثیر و ازدیاد زادآوری درختان می شود.


در زمستان و طی زمستان خوابی متابولیسم پایه بدن جانور به یك سوم حالت طبیعی آن رسیده و ضربان قلب، دمای بدن و میزان تنفس به میزان زیادی سقوط می كند. سنجاب زمستان خواب هر دو تا چهار هفته یكبار برای خارج كردن محتویات معده و مثانه خود بیدار می شود. زمانی كه آنها در بهار از خواب زمستانه خود بیدار می شوند، تقریباً بیشتر از نصف وزن بدن خود را از دست داده اند. در این زمان آنها از دانه های باقی مانده از پاییز قبل و یا از جوانه های تازه تغذیه می كنند.
روباه، راسو، كایوت، برخی گربه سانان، پرندگان شكاری كوچك، جغدها و شاهین ها از جمله شكارچیان سنجاب ها هستند. اما بزرگترین تهدید برای جمعیت های سنجاب افزایش جمعیت انسان است. از بین بردن زیستگاه ها، قطعه قطعه كردن آنها، افزایش وسعت زمین های كشاورزی و شهری و وارد كردن گیاهان غیربومی از جمله مهمترین عوامل كاهش جمعیت سنجاب ها در سرتاسر جهان هستند. سلامتی اكثر اكوسیستم های جنگلی جهان وابسته به نقش سنجاب ها در انتشار بذرها و نیز كنترل جمعیت حشرات است و از بین بردن این جانور به هر دلیلی منجر به نابودی جوامع جنگلی می شود.
از وضعیت جمعیت سنجاب قفقازی یا ایرانی در غرب كشور اطلاعات زیادی موجود نیست اما به نظر نمی رسد كه این جنگلبان زیبای زاگرس وضعیت خیلی خوبی داشته باشد.



منابع:
۱-Macdonald,D.2001.The new eneyclopedia of Mammals. oxford university press.
۲- ضیایی، هوشنگ. ۱۳۷۵. راهنمای صحرایی پستانداران ایران. انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست.