سلکوکسیب(celecoxib)

[Parparak]

نام دارو: سلکوکسیب (celecoxib)
نام تجاری: celebrex
گروه دارویی:مهارکننده cox-2-سیکلواکسیژناز-2
گروه درمانی: NSAID، ضد تب و ضد التهاب
موارد،روش و مقادیر مصرف: استئوآرتریت،بالغین: 200mg یک بار درروز یا100mg دوبار در روز
آرتریت روماتوئید،بالغین:100-200mg دوبار در روز
پولیپوز آدنوماتوز فامیلی (FAP)،بالغین 400mg دوبار در روز
موارد منع مصرف: حساسیت مفرط به آسپرین و یدیدها،دیگر NSAIDs ،سولفونامیدها،سه ماهه سوم حاملگی،آسم

عوارض جانبی:
شایع: خستگی و اضطراب،افسردگی،عصبانیت،پا رستزی،تهوع، بی اشتهایی،استفراغ،یبوست،خشک ی دهان،دیزوری،
خطرناک:تاکیکاردی،سکته قلب،خونریزی گوارشی،سمیت کلیوی،هماچوری،اولیگوری،از تمی،دیسکرازی های خونی

سلکوکسیب (celebrex) یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) است که برای درمان استئوآرتریت، روماتیسم، دیس‌منوره و کاهش پولیپ‌های کولون و رکتوم در بیماران مبتلا به پولیپوز آدنماتوز فامیلیال استفاده می‌شود.
در عمل این NSAID برای کاهش درد در بیمارانی که با دیگر داروهای NSAID دچار مشکلات گوارشی می‌شوند، کاربرد دارد. توصیه شده که این دارو در بیمارانی که به‌طور مداوم و طولانی از NSAID استفاده می‌کنند مصرف شود و در درمان دردهای کوتاه‌مدت و حاد، دیگر داروهای NSAID تجویز گردد.
علاوه بر آن، دیده می‌شود که میزان تسکین درد با سلکوکسیب مشابه میزان آن در استامینوفن است.

مکانیزم اثر
سلکوکسیب یک مهارکننده‌ی فوق انتخابی سیکلواکسیژناژ- ۲ (Cox-2) است که در نهایت باعث مهار سنتز پروستاگلاندین می‌شود، در حالی که NSAID‌های قدیمی Cox-1 و Cox-2 را مهار می‌کنند. این دارو ۲۰-۱۰ برابر اثر مهاری بیشتری بر Cox-2 نسبت به Cox-1 دارد و در تئوری، این اثر مهاری انتخابی سلکوکسیب باعث کاهش التهاب و درد می‌شود و عوارض گوارشی کمتری نسبت به سایر NSAIDها ایجاد می‌کند.
سلکوکسیب با اثر مهار انتخابی بر Cox-2 باعث اختلال در سنتز پروستاگلاندین می‌شود ولی در سنتز ترومبوکسان اختلالی ایجاد نمی‌کند. بنابراین بر تجمع پلاکتی هنگام لخته‌ی خون اثری ندارد.
مقدار مصرف این دارو ۲۰۰-۱۰۰ میلی‌گرم یک تا دو بار در روز است.

عوارض گوارشی
در تئوری، سلکوکسیب نسبت به NSAID‌های قدیمی عوارض گوارشی کمتری ایجاد می‌کند. در یک مطالعه که مدت آن ۶ ماه بود، این اثر به اثبات رسید، اما وقتی مدت مطالعه به ۱۲ ماه رسید اثر فوق مشهود نبود.

عوارض قلبی- عروقی
ریسک عوارض قلبی و مغزی در مصرف‌کنندگان NSAID بالاست، به‌خصوص داروهایی نظیر سلکوکسیب که Cox-2 را مهار می‌کنند. این مساله موجب شد شرکت Pfizer داروی Rofcoxib را در سال ۲۰۰۴ از بازار مصرف جمع کند. FDA الصاق برچسب سیاه‌رنگ را که حاوی هشدار در مورد عوارض گوارشی و قلبی عروقی است، روی همه‌ی داروهای NSAID الزامی اعلام کرده است. در فوریه‌ی ۲۰۰۷ انجمن قلب امریکا هشدار داد که سلکوکسیب باید به‌عنوان آخرین چاره برای کسانی که بیماری قلبی یا ریسک ابتلا به آن را دارند تجویز شود و برای این‌گونه بیماران باید استامینوفن یا NSAIDهای قدیمی‌تر مانند ناپروکسن تجویز کرد. البته ریسک حوادث قلبی- عروقی سلکوکسیب مورد بحث است. یک مطالعه توسط شرکت Pfizer در جریان است که برای دستیابی به نتایج آن باید تا سال ۲۰۱۰ صبر کرد.



استفاده‌ی طولانی از سلکوکسیب می‌تواند باعث افزایش ریسک حوادث ترومبوتیک قلبی- عروقی همچون انفارکتوس میوکارد و سکته‌ی مغزی شود که می‌تواند کشنده باشد. البته همه‌ی انواع NSAIDها، چه آن‌هایی که باعث مهار اختصاصی Cox-2 و چه آن‌هایی که باعث مهار غیراختصاصی آن می‌شوند، ریسک مشابه ایجاد می‌کنند و بیماران قلبی- عروقی یا آنانی که عوامل خطرزای بیماری‌های قلبی دارند در معرض خطرات بیشتری هستند.
برای کاهش ریسک حوادث قلبی- عروقی بیمارانی که از سلکوکسیب استفاده می‌کنند، باید از کمترین دوز موثر دارو برای کوتاه‌ترین مدت استفاده کرد و پزشکان و بیماران باید برای پیشگیری از چنین آثار زیان‌بخشی، حتی اگر علایم قلبی- عروقی در بیمار موجود نباشد، هشیار باشند. همچنین بیماران باید نسبت به علایم و نشانه‌های حوادث قلبی- عروقی آگاه باشند.
هیچ‌گونه شواهدی مبنی بر کاهش ریسک حوادث ترومبوتیک قلبی- عروقی در استفاده‌ی همزمان آسپیرین با NSAID وجود ندارد. حتی نشان داده شده که مصرف همزمان NSAID و آسپیرین باعث تشدید عوارض گوارشی می‌شود.



دو مطالعه‌ی کلینیکی بزرگ و کنترل شده نشان داد که استفاده از یک NSAID دارای اثر مهار انتخابی بر Cox-2 در درمان درد بعد از عمل CABG باعث افزایش ریسک سکته‌ی قلبی و حملات مغزی شده است.

سلکوکسیب و فشار خون
مانند همه‌ی NSAIDها، سلکوکسیب می‌تواند منجر به ایجاد فشار خون یا بدتر شدن یک فشار خون قدیمی شود. بیماران فشار خونی که از دیورتیک تیازیدی یا لوپ استفاده می‌کنند در صورت مصرف NSAID، در پاسخ به این داروها دچار مشکل می‌شوند. بنابراین در مصرف داروهای NSAID و سلکوکسیب خطرات مزبور باید در نظر گرفته و میزان فشار خون در ابتدا و در طول درمان کنترل شود.

سایر عوارض
اثرات سلکوکسیب بر کبد و کلیه مشابه اثرات سایر NSAIDهاست.
سلکوکسیب اثرات عمده‌ای بر شمارش پلاکت و PT و PTT ندارد و از تجمع پلاکتی جلوگیری نمی‌کند.
به‌علت تشدید عوارض جانبی، باید از تجویز همزمان سلکوکسیب با سایر NSAIDهای غیرآسپیرینی خودداری شود.






راهنمائيهاي عمومي براي مصرف صحيح دارو:
اين دارو براي بيماري فعلي شما تجويز گرديده است،لذا از مصرف آن درمواردمشابه و يا توصيه آن به ديگران خودداري كنيد.
قبل از مصرف اين دارو در موارد ذيل با پزشك خود مشورت نمائيد:
وجود هر نوع حساسيت به اين دارو و به آسپيرين و يا ساير ضد التهابهاي غير استروئيدي و يا داروهاي سولفوناميدي.
در صورت حاملگي و شيردهي.
در صورت مصرف هر نوع دارو چه با نسخه و چه بدون نسخه پزشك بخصوص آسپيرين ، ليتيم ، فلوكونازول، مهار كننده هاي مبدل آنژيوتانسين مانند كاپتوپريل و انالاپريل، ضد اسيدهاي حاوي آلومينيوم، ديورتيكها و وارفارين .
در صورت ابتلاء به هر نوع بيماري بخصوص واكنشهاي آلرژيك ناشي از مصرف آسپيرين و يا سايرداروهاي ضد التهابي غير استروئيدي و يا داروهاي سولفوناميدي، پوليپ بيني همراه با اسپاسم برونش (كه با آسپيرين ايجاد مي شود)آسم،خونريزي( با سابقه قبلي يا فعال)، بيماري زخم معده ،نارسايي احتقاني قلب ،نقص عملكرد كبدي ، نقص عملكرد كليه.
در طول زمان مصرف اين دارو رعايت نكات زير توصيه ميشود:
دارو را همراه با يك ليوان پر از آب ميل نماييد.
از مصرف دارو بيش ازمقدار توصيه شده توسط پزشك خودداري كنيد.
در صورتيكه يك نوبت از مصرف دارو را فراموش كرديد به محض بيادآوردن، دارو را مصرف كنيد ولي اگر تقريباً زمان مصرف بعدي فرا رسيده باشد دارو را مصرف نكنيد و مقدار مصرف بعدي را دو برابر نكنيد.
در صورت بروز تحريكات گوارشي دارو را همراه با غذا ميل كنيد.
در صورت طولاني بودن دوره درمان با اين دارو، بطور منظم به پزشكتان مراجعه نماييد.
دو يا بيش از دو دارو ي ضد التهاب غير استروئيدي را بطور همزمان مصرف نكنيد،همچنين از مصرف استامينوفن يا آسپيرين يا ساليسيلاتهاي ديگر بيش از چند روز در مدت زماني كه يك داروي ضد التهاب غير استروئيدي ديگر جهت درمان دريافت ميكنيد،خودداري كنيد،مگر اينكه مصرف همزمان اين داروها توسط يك پزشك يا دندانپزشك براي بيمار تحت درمان توصيه شده باشد.
اين دارو باعث خشكي دهان ميشود،لذا هنگام مصرف اين دارو ميتوان از آدامس يا شيريني يا بستني بدون شكراستفاده نمود. درصورتيكه خشكي دهان بيش از دو هفته ادامه يابد به پزشك يادندانپزشك مراجعه نماييد.
در صورت بروز علائمي مانند ادم،خونريزي يا زخم گوارشي،افزايش وزن غير معمول، بثورات جلدي سريعاً به پزشكتان اطلاع دهيد.
در صورت بروز علائم سميت كبدي مانند تب،خستگي،خارش پوست،خواب آلودگي،تهوع يا دردمعده سريعاً به پزشك اطلاع دهيد.
مصرف در حاملگي و شيردهي:
مصرف اين دارو در اين دوران توصيه نميگردد مگر با تشخيص پزشك متخصص.
مقدارو نحوه مصرف دارو:
مقدار مصرف هر دارو را پزشك تعيين ميكند ولي مقدار مصرف معمول اين دارو بشرح زير است:
مقدار مصرف معمول بزرگسالان:
-در درمان آرتريت روماتوئيد: 100 تا 200ميليگرم بصورت خوراكي 2 باردر روز.
-در درمان استئو آرتريت: 200ميليگرم روزانه بصورت مقدار واحد يا100ميليگرم 2 باردر روزبصورت خوراكي.
در موارد درد و قاعدگي دردناك: در اولين روز مجموعاً 600 ميليگرم( ابتدا 400 ميليگرم و مقدار مصرف بعدي 200 ميليگرم) مي باشد. درمان نگهدارنده براي روزهاي بعدي 200 ميليگرم 2 بار در روز توصيه مي شود.
مقدار مصرف معمول كودكان:
اطمينان و كارايي اين دارو جهت مصرف كودكان به اثبات نرسيده است.
مقدار مصرف معمول درافرادسالخورده:
مقدار مصرف همانند بزرگسالان ميباشد.
توجه: در افراد مسن كه وزن آنها كمتر از 50 كيلوگرم ميباشد جهت درمان مقدار مصرف سلكوكسيب حداقل مقدار معمول ميباشد.
عوارض جانبي دارو:
هر داروبه موازات اثر درماني مطلوب ممكنست باعث بروز برخي عوارض ناخواسته نيز بشود اگرچه همه اين عوارض در يك فرد ديده نميشود ،در صورت بروز مزاحمت هر يك از عوارض زيربا پزشك مشورت نمائيد:
ادم در ناحيه صورت، انگشتان پا، پا و ساقها، بثورات جلدي، عفونت دستگاه تنفسي فوقاني،برونشيت،اشكال در تنفس، ورم معده ، ورم معدي – روده اي، خونريزي گوارشي يا زخم گوارشي،علائم شبه آنفلوآنزا،افزايش غير معمول وزن.
مسموميت:
در صورت مصرف اتفاقي بيش از مقادير توصيه شده توسط پزشك بيمارراسريعاً به بيمارستان منتقل نماييد.
شرايط نگهداري دارو:
دارو را دور از نور و رطوبت در دماي زير 30 درجه سانتيگراد نگهداري نماييد.
دارو را دور از دسترس اطفال قرار دهيد.
از نگهداري و مصرف داروهاي تاريخ گذشته خودداري نماييد.






گردآوری:پرپرک


منابع

1-سلکوکسیب و عوارض آن/ دکتر میرعلی احمدزاده
2- myhealth.ir

3-روز دارو