پاسخ مراجع دینی در مورد سگ و نگهداری آن

[ksrowro]

پاسخ مراجع دینی در مورد سگ و نگهداری آن:

1) حجة الإسلام حسین الادری:
اسلام دین تعادل و میانه روی است. این اعتدال و میانه روی را به وضوح می توان در دستورات اسلامی مشاهده کرد.
هرچند در اسلام سگ حیوانی نجس است، امّا این سبب نشده تا حقوق او به عنوان یک حیوان، نقض شود.
رعایت حقوق سگ این است که با رسیدگی به آب و غذایش و آزار نرساندن به او، حقوقش را رعایت کرده ای. همانطور که به رعایت حقوق سایر حیوانات و سیرکردن و رفع تشنگی آن‏ها در روایات اسلامی تأکید شده است.
پیشوایان و بزرگان مذهبی ما، با اینکه عقیده به نجاست سگ دارند، امّا ظلم به این حیوان را روا ندانسته، حق و حقوقی برای آن قائل شده اند. با مطالعه در آثار دانشمندان اسلامی این مساله به روشنی قابل درک است.
در کتب فقهی آمده است: اگر شخصى، به مقدار وضو گرفتن آب داشته باشد، و بترسد که اگر با آن وضو بگیرد، دچار تشنگى شود، بر او واجب است که تیمم کند و آب را برای نوشیدن نگهدارد.
صاحب جواهر(قدّس سرّه)، پس از نقل این فتوا مى نویسد: «وکذا الحیوان اذا کان کذلک وان کان کلبا» (اگر از تشنگى حیوانى نیز بترسد، حکم همین است، گرچه آن حیوان، سگ باشد.)
شهید ثانى در بحث اطعمه و اشربه کتاب مسالک، مى نویسد: «و لو کان للانسان کلب غیر عقور جائع وشاة فعلیه اطعام الشاة» (اگر انسان، داراى سگ ـ بی آزارـ و گوسفندی گرسنه باشد، بر او واجب است تا گوسفند را آب و علف دهد.) یعنی نجات گوسفند بر سگ اولویت دارد.
صاحب جواهر، در این حکم به شهید ثانی ایراد گرفته و می گوید:
« فیه منع، بل قد یقال باولویة الکلب لامکان ذبح الشاة بخلاف الکلب» (حفظ جان سگ اولویّت دارد. زیرا مى توان گوسفند را سر برید؛ ولى این کار، در مورد سگ ممکن نیست.)
کلام این دو فقیه، گویاى واجب بودن حفظ جان حیوان حتى سگ است، هرچند در این مورد اختلاف بر سر اینست که حفظ حیات کدامیک اولویت دارد
اگر فقهای اسلام در نظرات فقهی خود اینگونه حقوق حیوانات حتی سگ را در نظر می گیرند، بخاطر اینست که سخنشان برگرفته از روایات معصومین(ع) است .
در متون روایی ما، روایات فراوانی هستند که توجه به حقوق سگ را ـ به عنوان یک حیوان ـ تایید می کنند.
در بعضی از روایات از اذیت و آزار سگ منع شده، در دسته ای دیگر به اطعام و سیراب کردن سگ توجه شده است. علاوه بر این روایاتی هستند که قاتل سگ را ملزم به پرداخت دیه می کند،
از این روایات نیز شاید بتوان حق و حقوقی برای سگ در اسلام ثابت کرد. هرچند عده ای می گویند: روایات دیه سگ، حقی را برای این حیوان ثابت نکرده بلکه تنها خسارت مالی صاحبش را جبران می کند، امّا با در نظر گرفتن همه روایات، خلاف این مطلب ثابت می شود. چرا که دیه انسان را نیز به ولیّ او می پردازند امّا این سبب نمی شود خود آن شخص ارزش و قدری نداشته باشد. پس وقتی در دین اسلام برای سگ دیه قرار داده می شود، می توان نتیجه گرفت که به این حیوان، ارزش و بهایی داده شده است و پرداخت دیه به صاحب آن جبرانگر همین بهاء و ارزش فوت شده است.
به جهت طولانی نشدن بحث فقط به نمونه ای از این سه دسته روایات اشاره می کنیم:
1. امیرمؤمنین(ع) از پیامبر(ص) نقل مى کند که آن حضرت فرمود: «اِیّاکُمْ وَ الْمُثْلَه وَ لَوْ بِالْکَلْبِ الْعَقُورِ: از مثله کردن بپرهیزید، هر چند در مورد سگ آزار رساننده باشد.»
2. «عَنْ نَجِیحٍ قَالَ رَأَیْتُ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ(ع) یَأْکُلُ وَ بَیْنَ یَدَیْهِ کَلْبٌ کُلَّمَا أَکَلَ لُقْمَة طَرَحَ لِلْکَلْبِ مِثْلَهَا فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ لَا أَرْجُمُ هَذَا الْکَلْبَ عَنْ طَعَامِکَ قَالَ دَعْهُ إِنِّی لَأَسْتَحْیِی مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یَکُونَ ذُو رُوحٍ یَنْظُرُ فِی وَجْهِی وَ أَنَا آکُلُ ثُمَّ لَا أُطْعِمُه:
نجیح گوید: حسن بن على(ع) را دیدم که مشغول خوردن غذا بود و سگى روبروى او قرار گرفته بود، هر لقمه اى که مى خورد یک لقمه هم به آن سگ مى داد. عرض کردم: یابن رسول اللّه! این سگ را از سفره غذای شما دور کنم؟ حضرت فرمود: رهایش کن زیرا من از خداوند حیا مى کنم که جاندارى به من نگاه کند و من بخورم و به او نخورانم.»
3. «روى عن رسول الله(ص) انه قال: اطلعت لیلة اسرى بى على النار ... واطلعت على الجنة فرأیت امرأة مومة یعنى زانیة فسألت عنها فقیل انها مرّت بکلب یلهث من العطش فأرسلت ازارها فى بئر فعصرته فى حلقه حتى روى فغفرالله لها.
شیخ طوسى در مبسوط مى نویسد: روایت شده از رسول خدا(ص) که آن حضرت فرمود: در شب معراج، ... بر بهشت اطلاع یافتم. در آن جا زن بدکاره ای را دیدم. درباره او پرسیدم. گفته شد: سبب پاداش وى این است که روزى گذرش به سگى افتاد که از شدت تشنگى زبانش بیرون افتاده بود. وى لباس خود را در چاه فرو برد، آب آن را در گلوى سگ فشرد، تا سیراب شد. بدین سبب خدا او را بخشید.»
4. «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَال:َ دِیَة کَلْبِ الصَّیْدِ أَرْبَعُونَ دِرْهَماً وَ دِیَة کَلْبِ الْمَاشِیَة عِشْرُونَ دِرْهَماً وَ دِیَة الْکَلْبِ الَّذِی لَیْسَ لِلصَّیْدِ وَ لَا لِلْمَاشِیَة زَبِیلٌ مِنْ تُرَابٍ عَلَى الْقَاتِلِ أَنْ یُعْطِیَ وَ عَلَى صَاحِبِهِ أَنْ یقْبَل.
ترجمه: امام صادق(ع) فرمود: دیه سگ شکاری چهل درهم، و دیه سگ گله بیست درهم، و دیه سگی که نه شکاری و نه نگهبانِ گله هست، زنبیلی از خاک است که قاتل باید آن را بدهد و صاحب سگ آن را قبول کند.
5. «مُحمَّد بنِ أَبِى نَصر عَن الرضَا(ع) فى قَولِ اللهِ عَزَّوجَلَّ (وَ شَروه بثَمَن بَخس دَرَاهم مَعدودة) قالَ: کَانَت عِشرینَ دِرهماً، و البَخس النَقص، و هِى قیمة کَلبِ الصیّد إذَا قتل کان قیمته(دیته) عشرینَ درهماً:
محمد بن ابی نصر از حضرت رضا(ع) روایت کرده است که آن بزرگوار درباره‌ آیه شریفه (و شروه بثمن بخس دراهم معدوده‌) ، فرمود:بخس به معنای کم و ناچیز است‌. آنها یوسف را به بیست درهم فروختند، و این مبلغ، بهای سگ شکاری است که‌ هرگاه کشته شود خون بهایش بیست درهم است‌.»

6. «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ: فِی کِتَابِ عَلِیٍّ(ع): دِیَة کَلْبِ الصَّیْدِ أَرْبَعُونَ دِرْهَماً:
امام صادق(ع) می گوید: در کتاب امام علی(ع)، دیه سگ شکاری چهل درهم دانسته شده است.»

7. «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ: دِیَة کَلْبِ الصَّیْدِ السَّلُوقِیِّ أَرْبَعُونَ دِرْهَماً مِمَّا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) بِهِ لِبَنِی خُزَیْمَة:
امام صادق(ع) فرمود: دیه سگ شکارى سلوقى چهل درهم است، بر مبناى دستورى که رسول خدا(ص) به بنى خزیمة در این باره داد.»
حال که اسلام، حقوق سگ را به عنوان یک حیوان به رسمیّت می شناسد، هیچ کس نباید ـ تحت هر عنوانی ـ بدون دلیل، به این حیوان آسیبی برساند، و نمی توان نجاست آن را دلیلی بر نفی حقوق و سبب پستی و بی ارزشی آن دانست. به عبارتی دیگر سگ نیز یکی از مخلوقات خداوند و قابل احترام است.
در وسائل الشیعة بابی هست به عنوان«بَابُ جَوَازِ قَتْلِ کِلَابِ الْهِرَاشِ». در این باب حدیثی نقل شده که پیامبر(ع)فرمودند: «لَا تَدَعْ ... کَلْباً إِلَّا قَتَلْتَهُ: رها مکن سگی را مگر آنکه آن را بکشی».
در بحارالانوار نیز حدیثی به همین مضمون آمده و پس از آن، از قتل سگهای بی آزار و مفید مثل سگ نگهبان و شکار نهی شده است. دیه سگ نیز ـ همانطور که قبل از این گفته شد ـ می تواند دلیلی بر منعِ کشتار بی دلیل سگهای بی آزار از سوی شرع باشد.
مساله نجس بودن سگ، غیر از حرمت نگهداری و امکان خرید و فروش آن است
نگهداری و خرید و فروش سگ برای نگهبانی و شکار، و سگی که امروزه مورد استفاده پلیس و نیروهای امداد می باشد و یا دارای منفعت عقلانی می باشد، مکروه نیست.
از مجموع روایات استفاده می شود که نگهداری سگهای مفید مثل سگ نگهبان، با وجود اینکه کراهت ندارد، امّا بهتر است محل زندگی او جدای از محل زندگی انسان باشد، به گونه ای که حداقل بینشان دربی فاصله شود. یعنی خانه‌ای جداگانه برای سگ ساخته شود. و اگر در برخی روایات از نگهداری سگهای مفید هم نهی شده، در صورتی است که محل زندگی او جدا نباشد
اسلام برای رفاه انسان، نگهداری سگهای مفید را مکروه نمی داند
خلاصه اینکه مسئله نجاست سگ، یکی از مسائل قطعی فقهی اسلام است. با اینکه در قرآن اشاره ای به این مسئله همانند بسیاری از مسائل دیگر نشده است اما این حکم در روایات معتبر صریحاً بیان شده است.
در عین حال نجاست سگ سبب نشده معامله آن حرام باشد، چرا که نجاست هیچ مدخلیّتی در حرمت معامله نداشته، و حرمت خرید و فروش، دایر مدار اینست که مبیع دارای منفعت عقلایی باشد یا نباشد. پس تنها معامله سگهایی که فاقد منفعت عقلایی می باشند، جایز نیست.
امّا در مورد فلسفه نجاست سگ روایات معصومین(ع) مطلق بوده و فلسفه حقیقی این حکم بر ما پوشیده است و فلسفه نداشتن یک حکم، غیر از ندانستن فلسفه آن است
عدم دخالت نجاست در معامله
بعضی به اشتباه برای حرمت خرید و فروش سگ اینگونه استدلال کرده اند:
«یکی از انواع معاملات حرام، معامله عین نجاست است. یعنی اگر چیزی نجس است، معامله آن حرام است. علما وقتی نظرشان این است که سگ نجس است، خودبخود معامله آن هم حرام می شود. اما اغلب علما معتقدند که اگر معامله عین نجاست، منفعت و سود عقلایی داشته باشد، در آن مورد حرمت آن برداشته می شود.»
حکم تحریم خرید و فروش، دایر مدار منفعت و سود عقلایی است، نه نجس و پاک بودن. ـ یعنی اگر شیئی سود عقلایی داشت معامله اش جایز است و الّا جایز نیست، چه نجس باشد و چه طاهر ـ بنابراین، نجاست شیء، نقشی در حرمت معامله آن ندارد و بهتر است چنین گفته شود:
یکی از شرایط مبیع ـ یعنی شیء مورد معامله ـ داشتن منفعت و سود عقلایی ـ یا به عبارتی مالیّت داشتن آن ـ است و چون عین نجاسات غالباً منفعت و سودی ندارند، مالیّت نداشته و صلاحیت خرید و فروش را ندارند. امّا هرگاه همین نجاسات دارای منفعت و سودی شدند، معامله آنها صحیح است و دارای مالیّت بوده و قابل خرید و فروشند. مانند خون که نجس است، اما هم اکنون از آن استفاده عقلایی می شود و مالیّت دارد، بنابراین خرید و فروش آن مجاز است.
پس نمی توان گفت: معامله مردار، خون و سگ چون نجس هستند حرام است. بلکه گفته می شود: چون منفعت عقلایی و مالیّت ندارند حرام است، امّا اگر دارای منفعتی شد، معامله اش جایز است.
لازم به ذکر است که در گذشته بیشتر نجاسات، منفعت حلالی نداشتند و بهمین خاطر علما حکم به حرمت معامله نجاسات می دادند. این سبب شده تا عده ای تصوّر کنند معامله شیء نجس، مطلقاً حرام می باشد و علّت تحریم هم چیزی جز نجاست نیست.
خلاصه اینکه صرف نجس بودن، سبب حرمت معامله نجاسات از جمله سگ نمی شود تا کسی بگوید: چرا با اینکه انواع سگ ـ سگ صید، شکار، ولگرد و زینتی ـ نجس هست، امّا معامله سگ صید جایز است ولی معامله سگ زینتی حرام است. چراکه ملاک در اینجا انتفاع و عدم انتفاع عقلائی است، نه چیز دیگری.
از این روایات و سخن علما ـ که قبلا گذشت ـ استفاده می شود: هر سگی که منفعت عقلایی داشت، خرید و فروشش جایز است
2) دفتر آیت الله خامنه‌ای:
احکام تکلیفی مرتبط باسگ
سگ نیز به عنوان يكي از مخلوقات الهي در جهت انتفاع انسان خلق شده و خداوند متعال نحوه و كيفيت اين انتفاع را براي انسانها بيان نموده تا ضمن استفاده از منافع آن از ضررها و مفاسد معنوي و مادي كه به مقتضاي خلقت در سگ وجود دارد مصون باشند.
با وجود نجاست سگ، اصل اولی در مورد انواع انتفاعات از این حیوان بنا به مقتضای اصاله الصحه و اصل حلیت ،جواز است لکن باید این نکته را مد نظر داشت که انتفاع باید عقلایی باشد نه توهمی.
1 ) نگهبانی وشکار :استفاده از سگ در امر نگهباني منزل، دام، باغ، شكار و سگهایی که دارای منفعت عقلایی بوده و اصطلاحا سگ قابل تعلیم (در امور عقلایی )حلال بوده و خرید و فروش آن نیز حلال است.

2)جرم یابی و نجات :با پیشرفت علم و شناخت ویژگی های منحصر به فرد این حیوان از نظر بویایی ، استفاده از آن در مواردی مثل استفاده پلیس در جهت کشف مواد مخدر یا مواد منفجره و یا تعقیب مجرمین و همچنین استفاده از آن در حوادث غیر مترقبه و امثال آن بنابر قاعده فقهی اصاله الصحه و اصاله الحلیه جایز و حلال است.
3)امور طبی و پزشکی: استفاده از اجزاء سگ مانند خون یا جوارح داخلی و ظاهری آن در جهت درمان پزشکی و یا پیوند به انسان جایز می باشد و در صورت پیوند این اجزا عضوی از بدن انسان محسوب می گردد و دیگر نجس نیست.
*نکته:چنین سگهایی به لحاظ انتفاعی که دارند مال محسوب شده ، قابل خرید و فروش و رهن و اجاره و ...هستند، صدمه به آنان ضمان آور و مستوجب پرداخت خسارت است و حتی نفقه آن مانند تامین خوراک و درمان آن بر مالک واجب است.
4)خوردن:استفاده از سگ براي خوردن حرام مسلم است و اين مطلب از طريق روايات و قاعده متفق عليه فقهي قابل اثبات است ضمن آنكه انسان به مقتضاي طبيعت انساني از خوردن گوشت سگ تنفر دارد.
قاعده فقهي عنوان مي دارد «كل نجس حرام ؛ هرچيز نجسي خوردن آن حرام است»
روايات متعدد هم بر حرمت گوشت دلالت مي كند كه در يك نمونه ازآن ، امام عليه السلام سه مرتبه با تاكيد، حرمت استفاده از گوشت سگ را يادآور مي شوند.
5) استفاده در لباس و..: استفاده از پوست و موی آن در لباس جایز نیست و موجب بطلان نماز می گردد.
پوست سگ از نظر فقها امامیه نجس بوده و با دباغی هم پاک نمی شود لذا استفاده از آن در لباس و پوشاک ممنوع است و نماز با آن هم باطل می باشد ولی اگر منفعت عقلایی برای آن وجود داشته باشد مانند پیوند و امثال آن استفاده از آن اشکالی ندارد و به لحاظ آنکه جزیی از بدن انسان می گردد پاک محسوب می شود.
6)تماس ونگهداری:تماس و نگهداری هرگونه سگ در خانه کراهت داردلکن در مورد سگ نگهبان و شکار و سگ دارای منفعت عقلانی درصورتی که در مکان جداگانه ای در منزل نگهداری گردد مکروه نیست.

7)کشتن و صدمه زدن به سگ :
صدمه وکشتن سگ در صورتی که هار بوده و یا بنا به تعبیر روایات گاز گیرنده و موذی باشد جایز است لکن سگهایی که دارای منفعت عقلایی هستند نه تنها کشتن آنها حرام بلکه مستوجب ضمان و پرداخت خسارت به مالک است(روایات متعددی در این مورد در بابی تحت عنوان باب دیه سگها آورده شده است).
8)رسیدگی و احسان به سگ:
دادن غذا و آب به همه حیوانات و از جمله انواع سگ مستحب و صدقه محسوب می گردد.
از آن گذشته «هر جاندارى كه در اختيار كسى قرار بگيرد، بايستى وسايل زندگى آن جاندار را تأمين نمايد. كلمه جاندار شامل همه انواع حيوانات است، مگر حيواناتى كه آزار و ضررى به انسان وارد كنند، مانند عقرب و افعى و مار كه بالذّات موذى مى‏باشند و مانند سگ هار و ديگر حيوانات بيمار كه بيمارى آنها علاج ناپذير و موجب ضرر مى‏باشد.
بنا بر اين، احكام حقوقى مقرّر شامل هر حيوانى مى‏باشد، خواه گوشتش خوردنى باشد،يا نه، بلكه خواه به نحوى از انحاء قابل بهره بردارى باشد يا نه».
نکته جالبی که از این قسمت نتیجه می شود آن است که اگر مقداری آب برای رفع تشنگی یکی از دوحیوان (سگ و گوسفند ) وجود داشته باشد که هردو در آستانه مرگ هستند آب را باید به سگ داد وگوسفند را ذبح کرد بدان جهت كه پايان دادن به حيات گوسفند با ذبح شرعى، امرى است قانونى ولى مردن سگ از تشنگى خلاف قانون است، لذا آب به سگ داده مى‏شود تا بدون علت هلاك نشود. اين موضوع را شهيد دوم در مسالك آورده است.

پی نوشت

.قاعده فقهی «کل شی هو لک حلال الا تعلم انه حرام»
. نجاة العباد (للإمام الخميني)، ص: 223
. توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج‏2، ص: 900: پيوند زدن عضوى از اعضاى بدن حيوان نجس العين مانند سگ به بدن مسلمان اشكالى ندارد، و احكام بدن مسلمان بر آن جارى مى‏گردد و به دليل آنكه جزئى از بدن شخص زنده به شمار مى‏رود و زندگى در آن جريان يافته است، پاك است و نماز خواندن با آن جايز است.

. مراجعه کنید به : بخش حقوق حیوانات رسائل فقهى (علامه جعفرى)، ص: 111 به بعد

. تهذيب الأحكام ج‏9 39 1 باب الصيد و الذكاة ..... ص : 2 روایت 164 عَنْهُ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ أَبِي سَهْلٍ الْقُرَشِيِّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ لَحْمِ الْكَلْبِ فَقَالَ هُوَ مَسْخٌ قُلْتُ هُوَ حَرَامٌ قَالَ هُوَ نَجَسٌ أُعِيدُهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلَّ ذَلِكَ هُوَ يَقُولُ هُوَ نَجَس‏
. وسائل الشيعة ج‏11 530 43 باب كراهة اتخاذ كلب في الدار إلا أن يكون كلب صيد أو ماشية أو يضطر إليه أو يغلق دونه الباب ..... ص : 530
.« ثَمَنُ الْكَلْبِ سُحْتٌ وَ السُّحْتُ فِي النَّار،بهای سگ حرام و حرام در آتش است » الكافي ج‏5 120 باب كسب المغنية و شرائها ..... ص : 119
. کلب عقور
.مراجعه کنید به : وسائل الشيعة، ج‏29، ص: 226. بَابُ 19مَا لَهُ دِيَةٌ مِنَ الْكِلَابِ وَ قَدْرِ الدِّيَة
رسائل فقهى (علامه جعفرى)، ص: 116
.به نقل از رسائل فقهى (علامه جعفرى)، ص: 119.))

پاسخ دفتر آیت الله خامنه‌ای : فی نفسه اشکال ندارد.

3) دفتر آیت الله مکارم شیرازی :
با اهداء سلام و تحیت؛
اگر پاکی و نجاست رعایت شود و بودن آن حیوان در خانه فایده ای داشته باشد مانعی ندارد
1- نگهداری سگ از نظر اسلام
سؤالى که بنده مطرح مى سازم سؤالیست که براى اکثر مسلمانان دارای حس محبت به حیوانات می باشند و آن این است که چرا على رقم این که ما در احادیث و کتب اسلامى همواره شاهد بیان این مطلب بوده ایم که ما باید در کنار مخلوقات خدا و با مهربانى کردن با آنها زندگى کنیم و در مورد سگ این مطلب چه در رساله حضرت امام(ره) و چه در بسیارى از منابع شرعى عنوان شده، در کشورمان برخوردهایى علیه سگداران انجام مى گیرد؟ و آیا این برخوردها از نظر شرعى مورد تأیید است؟ البته ممکن است چنین تصوّر شود که نگهدارى سگ تنها وسیله اى است جهت تفریح و شاید این مطلب فراموش شده است که خداوند در هیچ موجودى پس از انسان به اندازه سگ قدرت درک احساس دوستى و دوست داشتن را قرار نداده است و همان طور که ما مسلمانان معتقدیم هر نیازى که در یک موجود وجود دارد قطعاً پاسخى برایش وجود دارد و در مورد این حس سگ پاسخى به جز ارتباط برقرار کردن با یک انسان (البته بر اساس احکام اسلامى) موجود نیست، آیا اگر ما این مسئله را فراموش کنیم در حقیقت قوانین الهى را فراموش نکرده ایم آیا اگر به مبارزه با عشقى که خداوند در نهاد یک جاندار زبان بسته قرار داده است بپردازیم دچار معصیت نشده ایم؟
پاسخ : سگ براى مقاصد مختلف از قبیل پاسبانى خانه و گله و براى شکار و همچنین مقاصد پلیسى مى تواند مورد استفاده قرار بگیرد. در عین حال اسلام اجازه نمى دهد حتّى سگ هاى ولگرد را آزار کنند مگر این که به صورت خطرى درآیند. غذا دادن به آنها نیز کار خوبى است.
2- نگهداری از سگهای پرورشی
میخواستم ببینم آیا نگهداری از سگهای پرورشی که دارای شناسنامه هستند و واکسیناسیون می شوند دارای ایراد میباشد؟
پاسخ : چنانچه فایده ای از قبیل پاسبانی خانه و گله و صید و مانند آن داشته باشند مانعی ندارد

3- حکم شرعی نگهداری حیوانات
آیا براى نگهدارى از حیوانات منعى وجود دارد؟ اگر فایده اى بر نگهدارى حیوان مرتّب نباشد، یا صرفاً براى زیبایى، یا صداى خوش آن باشد، (مثل قنارى، یا مرغ عشق، یا مانند آن) نگهدارى از آن چه حکمى دارد؟
پاسخ : نگهدارى حیوانات مانعى ندارد. ولى سزاوار است افراد با ایمان هدفى از آن داشته باشند; هر چند استفاده از زیبایى و صداى خوش آنها باشد; در ضمن باید این امر به اسراف کارى منتهى نشود.
4- نگهداری از حیوانات برای تفریح
امام صادق(علیه السلام) در حدیثى معروف مى فرماید: «شایسته است انسان وقت خود را به چهار قسمت تقسیم کند، سپس توصیه مى کند که یکى از آن چهار قسمت صرف تفریح شود.» این موضوع نشان مى دهد که تفریح براى یک انسان، خصوصاً براى جوانان لازم است، و باعث مى شود که دیگر وظایف خود را بهتر انجام دهد. نگهدارى از حیوانات که در عین تفریح داراى جنبه هاى علمى و تحقیقى درباره دنیاى آفرینش، تقویت روحیه محبّت، و نیز نظاره و دقّت بر عجایب خلقت و قدرت خداوند متعال مى باشد، به نظر جنابعالى چگونه است؟
پاسخ : نگهدارى حیوانات براى اهدافى که در بالا ذکر شد، نه تنها مانعى ندارد، بلکه فواید معنوى و مادّى نیز دربردارد. ولى طورى باشد که منتهى به اسراف یا آزار حیوانات نشود.

5- هزینه های نگهداری حیوانات
نگهدارى از حیوانات ماهانه مبلغى هزینه در پى دارد، مانند دانه اى که براى قنارى یا طوطى مى خرند، یا کاهو یا سبزى که براى خرگوش، خریده مى شود. چنین هزینه هایى چه حکمى دارد؟
پاسخ : این هزینه ها مادامى که به اسراف منتهى نشود، ایرادى ندارد.
6- نگهداری سگ با رعایت مسائل شرعی
اگر محیط زندگى سگ خارج از اتاق باشد، مثلا در حیاط، یا باغ، یا پشت بام و یا خانه اى برایش بسازند، و مسائل مربوط به طهارت و نجاست را مراعات کنند، نگهدارى از آن چه حکمى دارد؟
پاسخ : اگر پاکى و نجاست رعایت شود، و بودن آن حیوان در خانه فایده اى داشته باشد، مانعى ندارد.
7- عدم تفاوت حکم انواع سگ
معروف است که «تازى» (سگ شکارى) در احکام نجاست و طهارت با سگهاى دیگر تفاوت دارد. شاید دلیلش این باشد که ـ طبق آنچه در تاریخ آمده ـ اعراب (پس از اسلام) از رفت و آمد تازى به خیمه ها ممانعتى نمى کردند، و تازى حقّ داشت در خیمه با آنها بخوابد، و آن را هدیه اى از سوى خدا مى دانستند. آیا تفاوتى میان تازى و سایر سگها در نجاست مى باشد؟
پاسخ : تفاوتى از این جهت میان سگها نیست، و معمولا مسلمانان از سگ ها براى سه منظور استفاده مى کردند: پاسبانى خانه، پاسبانى باغ، و پاسبانى از گلّه. و در کتب فقهى ما درباره این سه نوع سگ بحث شده، و به عنوان «کلب الحارس» و «کلب الماشیه» و «کلب الحائط» از آنها یاد شده است.
8-نگهداری سگ های خانگی
حکم نگهداری سگهای خانگی چیست؟ حکم نگهداری آن در حیاط خانه چیست؟ (با توجه به اینکه سگهای خانگی تربیت شده هستند و از مدفوع خود نمی خورند(
پاسخ : هرگاه سگ ها برای پاسبانی منزل باشند مانعی ندارد.


حضرت علی (ع) می فرمایند:
سگ ده خصلت دارد كه اگر در انسان باشد از نیكان و سعدا خواهد بود.
1 - سگ خانه مخصوص ندارد، و این از صفات مجردان است .
2 - سگ غالبا در شب ظاهر مى شود و این از صفات عابدان است .
3 - سگ زاد و توشه خود را در سفر حمل نمى كند و این علامت توكل است .
4 - سگ هنگامى كه سفره مى گسترانند و طعام حاضر مى شود در گوشه اى مى نشیند و این نشانه طبع بلند اوست .
5 - اگر سگ را صاحبش بزند و از خود براند با كوچكترین بهانه اى برمى گردد و این از نشانه هاى مریدان است .
6 - سگ از صاحبش در سختى جدا نمى شود و این از نشانه هاى صابران است .
7 - سگ هنگام مرگ چیزى به ارث نمى گذارد و این از علائم زاهدان است .
8 - سگ همیشه گرسنه است و این علامت مجاهدان است .
9 - سگ همواره بیمناك است و این علامت صالحان است .
10 - سگ به كم دنیا راضى است و این علامت عاشقان است
براستى اگر انسان از همه علائق و وابستگیهاى دنیا بریده باشد و از همه چیز دل بكند، خداوند یكتا را بپرستد و بر او اعتماد و توكل نماید، و به غیر او امیدى نداشته باشد. مرادش خدا باشد، در مقابل سختیها استقامت نماید، ناملایمات را بر خود هموار سازد، نسبت به دنیا بى اعتنا باشد، در راه خدا تلاش و پیكار كند و عمل صالح انجام بدهد، و مشتاق لقاء حق باشد، بدون شك چنین شخصى از نیكان روزگار و مصداق انسان كامل است و از زمره سعدا بشمار مى آید.
انسان كامل كسى است كه واجد این ده خصلت باشد: تجرد، تعبد ، توكل ، نزخ ، ارادت ، استقامت ، زهد، جهد، صلاح و عشق .




پیوست شماره ( 2 )
دلایل عقلانی:
1- سلامت روح و روان-سلامت جسم
سلامتی روانی متفاوت از بیماری روانی است
سلامت نیوز-به گفته محققان انگليسي نگهداري حيوانات خانگي مخصوصا سگ هاي اهلي و مراقبت از آنها علاوه بر تقويت روحيه و افزايش سلامت روحي رواني افراد، باعث كاهش بيماري مبتلايان به شيزوفرني مي‌شود و از راه های درمان افسردگی می باشد.

به نقل از پايگاه خبري آسوشيتدپرس؛ مطالعات محققان انگليسي در اين زمينه نشان مي‌دهد نگهداري حيوانات خانگي مخصوصا سگ‌هاي خانگي باعث تقويت روحيه و سلامت روح و روان افراد مي‌شود و همچنين اين عمل از بروز بيماري‌هاي گوناگون در خانه جلوگيري مي‌كند.
به گفته پزشكان وجود سگهاي خانگي باعث شناسايي علائم پيش سرطان، بهبود وضعيت روحي بيماران مبتلا به شيزوفرني و همچنين كاهش درد هاي مزمن كودكان مي‌شود.
گفتني است؛ دكتر ول از محققان دانشگاه در انگليس با ارائه مدارك مستدل و قوي، كاهش فشار خون و سطح كلسترول مضر خون و به طور كلي كاهش مشكلات سلامتي افراد را از آثار نگهداري حيوانات خانگي خصوصا سگ خانگي مي‌داند

تحقيقات گسترده محققان در نقاط مختلف جهان نشان مي‌دهد که مي‎توان پاره‎اي از مشکلات عاطفي و اختلالات روحي افراد را به وسيله حيوانات خانگي درمان کرد و موجب سرگرم شدن سالمندان در محيط خانه و جلوگيري از بروز افسردگي در آنها شد. براساس تحقيقات اخير روان‌شناسان استراليايي، برقراري پيوند عاطفي ميان حيوانات خانگي و سالمندان آنها را از حالت سکون خارج و قسمتي از نيازهاي روحي وي را برآورده مي‎کند. از طرفي يکي از معضلات زندگي صنعتي و شهرنشيني، کاهش رفت و آمدها و تنهايي ناگزير پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هاست و اين احساس تنهايي در دراز مدت آثار مخربي بر روح و روان آنها مي‎گذارد. از طرفي بررسي‌ها نشان مي‎دهد که نقش التيام‏‎بخش حيوانات اهلي در روحيه سالمندان و سرگرم شدن‌شان بسيار پررنگ است.
بنابراين نگهداري از طوطي، قناري، فنچ، کاسکو، مرغ عشق، سگ‌هاي آپارتماني، گربه و همستر يا داشتن يک آکواريوم خانگي شما را سرگرم مي‏کند و داشتن يک همدم دوست‌داشتني را تجربه خواهيد کرد. البته بايد در مورد بهداشت حيوانات بسيار حساس عمل کرد و قبل از خريد از سالم‌بودن حيوان مطمئن شد. محل نگهداري حيوانات خانگي و فراهم آوردن شرايط خوب و بهداشتي براي آنها نيز يک مساله بسيار مهم است.

مطالعات محققان و دانشمندان نشان داده است افرادی که در خانه خود حیوانی را نگهداری می کنند، نه تنها با مشکلات، بهتر کنار می آیند، بلکه از اضطراب و نا آرامی آنها نیز کاسته شده و باعث طول عمر فرد نیز می شوند.
زمانی که به حیوانی غذا می دهیم، او را نوازش می کنیم و یا این که حتی با حیوان حرف می زنیم، به نوعی به دنبال آرامش و ارضای امیال و احساسات خود هستیم و حیوان با ابراز شادی و حرکات خود، باعث آرامش ما می شود. کم تر خانه روستایی در ایران است که دام و طیور و پرندگان مختلف در آن وجود نداشته باشد.
شمال ایران، نمونه بارزی بر تأیید این مدعاست. در غرب و شمال غرب ایران نیز همین روند ادامه دارد.
در ایران قدیم، کم تر خانه ای پیدا می شد که چند حیوان خانگی در آن وجود نداشت. حتی در آپارتمان های کوچک امروزی نیز به چشم می خورد. در آیین آسمانی اسلام نیز بر نگهداری حیوانات تأکید شده است. به علاوه روان شناسان امروزی به والدین تأکید می کنند برای ایجاد حس طبیعت دوستی و آرامش فرزندان خود، در خانه، حیوانات متفاوتی را نگهداری کنند.

2- عملکرد به عنوان دستیار:
سگ راهنما كمك و راهنماي با ارزشي است براي آنهاكه مي خواهند از اين راه كمك بگيرند .
آزادي و تحركي كه سگ راهنما براي شخص نابينا فراهم مي آورد ،زمينه فعاليت شخص را وسيع مي كند ،روحيه وسلامتيش را بهبود مي بخشد ، به شخص نابينا احساس اعتماد و برابري با مردم بينا مي دهد . شخصي كه با سگ راهنما كار مي كند مي تواند با استقلال فراوان بيشتر مسير ها را طي كند .
مردان و زنان نابينايي كه از نظر روحي و بدني مناسب باشند (يعني نه خيلي پير و نه خيلي جوان ) و در زندگي مقصد و آرزويي دارند مي توانند از سگ راهنما استفاده كنند
كساني كه مي خواهند به استخدام جايي در آيند و يا در فعاليت هاي اجتماعي شركت نمايند مي توانند استفاده از سگ راهنما را در نظر داشته باشند

3-کشف مواد مخدر:
تاریخچه استفاده در ایران:


مرکز سگ موادیاب در سال 79 با پیگیری های پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا به طور رسمی افتتاح شد به طوریکه امسال بیش از 20 تن مواد مخدر توسط تیمهای عملیاتی سگ موادیاب کشف و تا حدود زیادی باعث ایجاد اختلال و ناامنی در بخش حمل و نقل جاده ای مواد مخدر شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پلیس به نقل از پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا، سابقه استفاده از سگ در ماموریت های پلیس مبارزه با مواد مخدر به ابتدای دهه 60 باز می گردد، به طوری که برای اولین بار در سال 1361 با هماهنگی بعمل آمده میان کمیته انقلاب اسلامی سابق و نیروی هوایی 2 نفر از پرسنل آن نهاد جهت طی دوره آموزشی به پایگاه یکم شکاری نیروی هوایی معرفی شدند و در همان سالها با در اختیار گرفتن 6 قلاده سگ در گلوگاهها اقدام به استفاده از آنها جهت کشف جاسازی های مواد مخدر کردند.
لیکن بروز مشکلاتی مانند حمل و نقل نامناسب ، نگهداری ، امکانات بهداشتی ، تهیه غذا و بیماری در بین سگها باعث تلف شدن آنها شد و به سبب همین مشکلات در سال 64 این واحد منحل گردید .
حدود یک دهه بعد و پس از ادغام نیروهای انتظامی در سال 1374 با احساس نیاز ، دور تازه ای از بکارگیری سگ در ماموریت مبارزه با مواد مخدر در دستور کار ناجا قرار گرفت و قراردادی میان معاونت امنیت ناجا و نیروی هوایی منعقد و طی آن 4 قلاده سگ به ناجا واگذار شد.
در این سالها با توجه به همکاریهای بین المللی بعمل آمده توسط نیروی انتظامی و ستاد مبارزه با مواد مخدر ریاست جمهوری و ایجاد ارتباط با سازمانها و پلیس های دیگر کشورها، همکاری گسترده ای در زمینه توسعه بکارگیری سگهای موادیاب در مبارزه با مواد مخدر بعمل آمد به طوریکه با همکاری کشور فرانسه و اعزام مربی و تعدادی سگ از سال 78 شالوده اصلی مرکز سگ موادیاب پایه ریزی شد .
در سال 1379 با پیگیری های پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا با خرید باغی به وسعت 12000 هکتار در کمال شهر کرج مرکز آموزش مربی و تربیت سگ موادیاب ناجا به طور رسمی با حضور تعدادی از مسئولین بلند پایه افتتاح شد .
در سال های اخیر توسط این مرکز فعالیت های عمده ای در زمینه تعلیم و تربیت سگهای موادیاب و آموزش مربیان اعزامی از سراسر کشور صورت پذیرفت و از سال 1383 تاکنون با تقویت بیشتر این مرکز دستاوردهای مهمی در زمینه بکارگیری تیم های عملیات سگ موادیاب در استان های سراسر کشور بدست آمد که نقطه اوج این جهش در سال 85 بوده است .
با برنامه ریزی های انجام شده توسط پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا در این سال بیش از 20 تن مواد مخدر توسط تیمهای عملیاتی سگ موادیاب کشف و تا حدود زیادی باعث ایجاد اختلال و ناامنی در بخش حمل و نقل جاده ای مواد مخدر گردید.
به گفته سردار حسین آبادی رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا، در حال حاضر، 50 قلاده سگ مواد یاب در کشور مورد استفاده پلیس در کشف مواد مخدر قرار می گیرد.
این درحالی است که با مقایسه آمار کشفیات مواد مخدر توسط سگ های مواد یاب از سال 80 تا کنون شاهد سیرنزولی کشفیات هستیم به طوریکه در سال 80، 833 کیلو، درسال 81، 2 تن و 435 کیلو، درسال 82، 4 تن و 605 کیلو، در سال 83، 7 تن و 693 کیلو، در سال 84، 17 تن و 360 کیلو و در سال 85 نیز 20 تن و 823 کیلو انواع مواد مخدر بدست آمده است.
ایجاد مرکز سگ موادیاب یکی از اقدامات موثر ناجا در مبارزه با موادمخدر طی سالهای اخیر بوده و همان گونه که آمارها نشان میدهد از سیر صعودی عملکرد برخوردار بوده ، لذا به نظر میرسد که در صورت تقویت و توسعه این مرکز، نیروی انتظامی در آینده شاهد کسب دستاوردهای بیشتری خواهد بود .
همچنین با تجارب بدست آمده طی این سالها این یگان از قابلیت کافی جهت تبدیل شدن به یکی از مراکز آموزش منطقه ای پلیس برخوردار گردیده و می تواند یکی از مصادیق و نقاط قوت همکاریهای بین المللی پلیس جمهوری اسلامی ایران در مبارزه جهانی علیه باندها و شبکه های بین المللی مواد مخدر باشد.

جانشین پلیس مبارزه با مواد مخدر نیروی انتظامی با اشاره به افزایش 21 درصدی کشف مواد مخدر طی ماه گذشته توسط سگ های مواد یاب گفت: طی این مدت 14 تن و 620 کیلوگرم انواع مواد مخدر توسط سگ های موادیاب کشف شده است.

سردار علی فودازی جانشین پلیس مبارزه با مواد مخدر نیروی انتظامی روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگار گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران "ایسکانیوز"، با بیان اینکه همزمان با رشد شگردهای جاسازی مواد مخدر توسط قاچاقچیان این پدیده شوم که از هر راهی برای قاچاق استفاده می کنند تجهیزات و شگردهای پلیس مبارزه با مواد مخدر هم جهت کشف و مبارزه با این معضل جهانی ارتقاء پیدا کرده است به طوری که سایر کشورها هم به نوعی از این تجارب بهره مند می شوند.

3- امداد و نجات:
تاریخچه استفاده از سگ در هلال احمر
نقطه صفر مرکز برمي گردد به سال 78و تلاش بي وقفه براي تاسيس مرکزي براي پرورش سگهاي امداد و نجات ،کاري که تا آن زمان نه تنها در ايران بلکه در سراسر خاورميانه با اين همه زلزله ،سيل و طوفان که مثل نقل و نبات بر اين منطقه از کره زمين نازل مي شود، کسي به فکرش نرسيده بود يا اين که اصلا به آن اهميت نداده بودند.
پيش از هر چيز، يک مساله مطرح بود و آن هم برخي مشکلات شرعي در زمينه پرورش سگها بود که خيلي زود با رايزني هاي صورت گرفته و با توجه به اهميت نقش سگها در عمليات امدادي ،موافقت هاي لازم اتخاذ شد و داستان احداث بزرگ ترين مجتمع تربيت سگهاي امداد و نجات خاورميانه کليد زده شد.
براي شروع کار، 2 مربي سوئيسي با دو سگشان ، کوله پشتي هايشان را بستند و براي يک دوره آموزشي يک ماهه آمدند ايران ،تا نخستين دوره آموزش جستجو و تربيت سگهاي تجسس پايه گذاري شود.چند ماه بعد خانم دکتر رهيده ، همسر دکتر حبيبي (معاون اول سابق رئيس جمهوري) چند قلاده سگ به مرکز اهدا کرد و به اين ترتيب از سال 80 کارها شکل جدي تري به خود گرفت و تعداد مربياني که بايد آموزش مي ديدند بيشتر شد،اما متاسفانه سوئيسي ها شرط گذاشتند و آن اين که سگها بايد تمام روز همراه مربيانشان و در خانه آنها باشند و وقتي اين موضوع مورد قبول واقع نشد،آنها هم بعد از تمام شدن مدت قراردادشان سگرمه هايشان را در هم کشيدند و با هواپيماي بعدي برگشتند به سرزمين سرد و يخي خودشان.
با برگشتن سوئيسي ها،چون نمي شد کار را تعطيل کرد، مرکز دست به دامان مربيان آموزش سگهاي نيروي هوايي شد. اين مربيان سگها را براي نگهباني ،رديابي مهمات ويا يافتن هواپيماهاي سقوط کرده تربيت مي کردند و البته فاز کاري آنها با فاز کاري سگهاي تجسس امدادکه قرار بود آدم و آن هم از نوع نفس کشش را پيدا کنند خيلي فرق داشت ،اما به هر حال آنها توانستند برخي آموزش هاي اوليه را بدهند

شرکت در چندين کنگره جهاني در خارج از کشور به مسوولان هلال احمر ياد داد که بايد بيشتر دنبال کار بود،به اين ترتيب ،طرحي براي سازمان صليب سرخ آلمان ارسال شد،آلمان ها اول کمي شگفت زده شدند و بعد از شگفت زدگي به فکرشان رسيد اين ايراني ها عجب مخ هايي هستند که با اين همه مشکل که در زمينه نگهداري سگ در اين کشور وجود دارد، باز هم پاي کار هستند و مي خواهند چنين مرکزي که در خاورميانه همتا ندارد، تاسيس کنند؛ البته شايد هم فکر کردند اين يک شوخي خنده دار است.
با اين حال آلمان ها وقتي اصرار ايراني ها را ديدند، بعد از کمي اين پا و آن پا کردن گفتند: حالا که خود ايراني ها مايلند و امکانات هم دارند چه بهتر که به آنها کمک شود و اين همان نقطه پرش طلايي براي مرکز بود.چون چنين مرکزي در خاورميانه وجود نداشت
آلمان ها حاضر به سرمايه گذاري در زمينه اعزام مربي و خريد برخي از تجهيزات شدند و مدتي بعد «مايکل کي ال او» ،معاون گروه تجسس هامبورگ چمدانش را بست و آمد ايران
کي ال او، در همان ابتداي کار به اولين مشکل تاريخي در اين زمينه برخورد، مشکلي که سوئيسي ها قبلا با آن مواجه شده بودند، زندگي سگها با مربيانشان در يک خانه در ايران امکانپذير نيست.
اما او خيلي زود متوجه قضايا شد و با همان هوش و ذکاوت خاص آلمانها از تجربه سوئيسي ها سرمشق گرفت و با شرايط ايراني ها کنار آمد و قبول کرد که سگها به صورت جدا از مربيانشان در يک مرکز خاص زندگي کنند و فقط در طول روز در مرکز با مربيان خودشان فعاليت کنند، ولي با اين شرط که محل زندگي مربيان در خانه هايي در نزديکي سگها باشد.
اين طور بود که با آمدن اين مربي آلماني کار تربيت سگهاي نجات سروسامان گرفت و به نقطه اي که حالا آنجا ايستاده است ، رسيد.
بيش از 50 سگ و نزديک به 30 مربي حرفه اي که چند تا از اين مربيان در کشور آلمان اردوهاي سختي را پشت سر گذاشته اند.
حالا پس از رونق مرکز،صليب سرخ جهاني و هلال احمر ايران دارند تلاش مي کنند. مرکز نگهداري سگهاي کمالشهر به صورت مرکزي بزرگ در منطقه خاورميانه در بيايد و مربيان آن با آشنايي به زبان انگليسي براي کمک به آسيب ديدگان حوادث کشورهاي همسايه نيز مورد استفاده قرار گيرند.

کلاس درسي براي سگها
سگهاي تجسس ، اعم از سگهاي پليس ،امداد و نجات و...، به طور کلي دو نوع آموزش مي بينند؛ آموزش هاي عمومي و آموزش هاي تخصصي.
درمرحله آموزش هاي عمومي يک سگ باهوش جستجو ياد مي گيرد به دستورات صاحب خودش عمل کند؛ دستوراتي مثل « بنشين»، «بيا»، «ساکت» و هزار و يک جور دستوري که صاحبش آنها را از او مي خواهد.
اما در مرحله تخصصي سگهاي جستجو با توجه به هدف تربيتشان آموزش هايي را مي بينند تا بتوانند کارهاي جستجو را انجام دهند.
برخي از آنها مثلا سگهاي پليس مبارزه با مواد مخدر براي يافتن مواد مخدر تربيت مي شوند، برخي ديگر براي يافتن هواپيماهاي سقوط کرده (سگهاي نيروي هوايي) و برخي براي نجات افراد زنده در ميان آوار( سگهاي جستجوي امداد و نجات) و برخي هم براي يافتن کوهنوردان گير افتاده در بهمن و کولاک کوهستان (سگهاي امداد کوهستان) و به اين ترتيب نوع آموزش هايي که به آنها داده مي شود متفاوت است.

بنابراين سگها به صورتهاي مختلف آموزش هاي خاص خود را مي بينند و به بوهاي خاصي حساس مي شوند که براي سگهاي تجسس امداد بوي انسان زنده است.
علي جيروند، مسوول اداره سگهاي تجسس درباره شيوه آموزش سگهاي تجسس امداد مي گويد: آموزش سگها به روش شرطي سازي صورت مي گيرد که روش بسيارپيچيده اي است ؛ اما به زبان ساده مي شود گفت ، آموزش سگها به اين نحو است که مربي در نخستين جلسات آموزش در فاصله چند متري سگها مي نشيند و با صدا زدن و تکان دادن اسباب بازي مورد علاقه حيوان ، او را به پارس کردن تحريک مي کند، پس از آن که سگ اين کار را درست انجام داد، مربي به او اسباب بازي و يا بيسکويت مورد علاقه اش را مي دهد، سگ علاوه بر آن که جايزه مي گيرد، فکر مي کند، مربي دارد با او بازي مي کند و بنابراين به پيدا کردن مربي علاقه مند مي شود.
بتدريج فاصله مربي و سگ بيشتر و بيشتر مي شود و کم کم مربي جايي قرار مي گيرد که سگ نمي تواند او را ببيند و تنها بوي او را احساس مي کند، مربي با صدا زدن ، سگ را تشويق مي کند تا او را پيدا کرده و پارس کند و جايزه خود را بگيرد.
کم کم مربي فرد ديگري را به جاي خود قرار مي دهد و سگ براي يافتن او تلاش مي کند،با يافتن او باز هم حيوان جايزه مي گيرد و به اين ترتيب او کاملا شرطي مي شود و از آنجا که او فکر مي کند اين يک بازي مثل قايم باشک است و بعد از هر بار پيدا کردن کسي که مخفي شده جايزه مي گيرد،باعلاقه اين کار را انجام مي دهد.
هنگام عمليات واقعي مثلا زمان زلزله نيز سگ تصور مي کند کسي براي بازي با او در زير آوار مخفي شده و با يافتن او و پارس کردن جايزه مي گيرد. علاوه بر اين تمرينات عمومي و تخصصي سگها تمرينات خاص و مورد نيازي مثلا سوار شدن به بالگرد را هم مي بينند.
جيروند، مدير اداره سگهاي تجسس مي گويد تمرين با بالگرد يکي از تمريناتي است که بتازگي مطرح شده است. علتش هم آن بود که در يک عمليات که با استفاده از بالگرد انجام مي شد، يکي از سگها به حدي از بالگرد ترسيده که از ترس به صورت مربي خود چنگ مي زد و يا به سمت ملخ هواپيما حمله ور مي شد، در حالي که آنها پس از مدتي آموزش با بالگرد حالا کاملا به اين وسيله عادت کرده اند.آموزش سگها از حدود 2ماهگي شروع مي شود و بسته به هوش سگ تا 18ماهگي و حتي تا 2سالگي ادامه مي يابد.

جستجو و يافتن افراد زنده در زير آوار، سيل و هزاران بلاي طبيعي و مصنوعي ديگر يک همکاري دو طرفه بين سگ و مربي اوست ، يک سگ جستجو و نجات و مربي اش آنقدر به يکديگر نزديک مي شوند که بخوبي مي توانند حتي احساسات يکديگر را درک کنند و با زبان احساس و با علايم قراردادي خاصي منظورشان را به همديگر تفهيم کنند.
دکتر پرند، مدير دفتر امداد ونجات هلال احمر در اين باره مي گويد: مهمترين اصل موفقيت در به کارگيري سگهاي جستجو در عمليات مختلف ايجاد همکاري بين حيوان و مربي اوست ، زماني کار نتيجه مي دهد که مربي بتواند بخوبي زبان حيوان را بفهمد؛ يعني او بتواند با درک علايمي که سگ از خود نشان مي دهد و مشخصه هايي که حيوان در هر لحظه دارد، بفهمد منظور حيوان از هر حرکت چيست و گرنه به اين صورت نيست که يک سگ امداد به هر کسي داده شود و او بتواند عمليات جستجو و نجات را انجام دهد.

سگهاي مشهور ايراني رکورد شکستند
کروني ،جک و پيتر مشهورترين سگهاي امداد ايراني هستند، جک سگ جواني است که در جريان زلزله بم مکان پيرزني را پس از گذشت 8 روز شناسايي کرد. کروني برادر جک ، بزرگ ترين سگ مجموعه امداد است.
او توانسته است کودک شيرخواره اي را پس از گذشت 5روز از وقوع زلزله پيدا کند ،اين سگ با شناسايي مکان 13زنده در زلز له بم ، يکي از رکورددارهاي جهان است.

رکورد سگهاي ايراني
گروه سگهاي جستجوي امدادايران در حادثه بم يک رکورد جهاني در زنده يابي به دست آوردند ،در اين زلزله در حالي که 25 کشور جهان بين 4 تا 10 سگ جستجو را به ايران آورده بودند فقط توانستند يک نفر را زنده پيدا کنند البته اين موضوع تا حدود خيلي زيادي به تفاوت وضعيت جوي بين ايران و کشورهايي که سگها از آن آورده شده بودند برمي گشت؛ اما گروه ايراني 67 انسان زنده را به طور مستقيم (يعني نجات آنها نيز از سوي مربيان ايراني بوده است) پيدا کردند،و اين بغير از 330 نفري بود که جاي آنها توسط سگها نشانه گذاري شد و گروههاي امداد بعدي آنها را نجات دادند.
مربی سگ های جست و جوی نجات هلال احمر كل كشور در گفت و گو با مهر با اعلام این مطلب گفت: تا كنون ۱۵ سگ در هلال احمر استان تهران در زمینه تجسس و نجات تربیت شده است كه هم اكنون آماده هرگونه عملیات است.
حسین درخشان با تاكید براینكه آموزش هر سگ تا آمادگی كامل آن حدود یك سال و نیم تا دوسال زمان می برد افزود: در آموزش این سگ ها هیچ كپی برداری از سگ های زنده یاب و تجسس كشورهای دیگر نشده است و تعلیم این سگ ها زیر نظر مربی ایرانی در داخل كشور صورت می گیرد.
وی ادامه داد: البته تعلیم مربیان زیر نظر مدرسان صلیب سرخ آلمان بوده كه هر سه ماه یكبار برای آموزش این مربیان به ایران می آیند و آموزش های لازم را به آنها ارایه می دهند.
مربی سگ های جست و جوی نجات هلال احمركل كشور بیشترین فعالیت سگ های زنده یاب را مربوط به زلزله بم دانست و اظهار داشت: این سگ ها برای اولین بار در زلزله بم ۷۶ فرد زنده را در آوارها پیدا كردند كه در آن زمان كه آغاز فعالیت هایمان بود آمار قابل قبول و چشمگیری به حساب می آمد.
درخشان از تعلیم سگ های خانگی به صورت رایگان خبر داد و گفت: اخیرا طرحی از سوی سازمان سگ های جست و جوی نجات هلال احمر كل كشور ارائه شده است كه در صورت تایید آن از سوی جمعیت هلال احمر این نوع از سگ ها نیز آموزش های تجسس و زنده یابی را خواهند دید