پروتوزآ ها (تک یاخته ها)

[sara_ranjbar1977]

پروتوزو آ ها (تک یاخته ها)

انگل های واقعی حیوانات اهلی متعلق به دو دودمان آنیمالیا و پروتیستا می باشند. دودمان پروتیستا، موجودات تک یاختا ای (معروف به پروتوزوآ) را شامل می شوند.
اکثر تک یاخته ها آزادزی می باشند، با این حال تک یاخته های انگلی آسیب های قابل توجهی در حیوانات اهلی و انسان ایجاد می نمایند. این دودمان شامل:

تک یاخته های تاژکدار، آمیب ها، آپی کمپلکسا ها و مژک داران می باشد.

این تک یاخته ها می توانند آسیب های چشمگیری در حیوانات اهلی و انسان ایجاد نمایند.

خصوصیات تک یاخته ها
پروتوزو آ ها موجودات تک یاخته ای هستند که از نظر اندازه، شکل و ساختار، بسیار متنوع می باشند و اغلب میکروسکپی هستند. دودمان پروتیستا به چند شاخه تقسیم می شود. نحوۀ حرکت این تک یاخته ها در محیط متفاوت می باشد. از نظر انگل شناسی دامپزشکی مهمترین شاخه های انگلی شامل ساخۀ سارکوماستیگوفورا (شامل تاژکداران و آمیب ها)، سیلیوفورا (مژک داران) و آپی کمپلکسا ها (شامل کوکسیدها، پلاسمودیوم و پیروپلاسما ها) می باشد.

ادامه دارد..

[sara_ranjbar1977]

ماستیگوفورا (تاژکداران)

دودمان: پروتیسا
شاخه: سارکوماستیگوفورا
زیر شاخه: ماستیگوفورا (تاژک داران)

تاژک داران، تک یاخته هایی هستند که در شکل تروفوزوئیت یا متحرک خود حداقل یک تاژک (زائدۀ بلند و شلاقی شکل) داشته باشند. تاژک به تک یاخته امکان حرکت در محیط مایع را می دهد. انگل های تاژک دار در محیط مایع بدن میزبان، نظیر خون، لنف یا مایع مغزی نخاعی زندگی می کنند. تاژک داران اغلب گلابی شکل یا گلوله ای شکل می باشند و در محیط های مایع بدن میزبان با کمترین مقاومت شنا می کنند. تاژک داران از نظر بیماری زایی با هم اختلاف دارند. برخی شدیدا بیماری زا هستند در حالی که برخی آسیب های شدید در میزبان ایجاد نمی کنند.

لیشمانیا (Leishmania)، تریپانوزوما (Trypanosoma)، تریکوموناس (Trichomonas)، هیستوموناس (Histomonas) و گونه های ژیاردیا (Giardia spp) تاژکداران انگلی با اهمیت می باشند.

لیشمانیا


تریپانوزوما


تریکوموناس


هیستوموناس


ژیاردیا


تری تریکوموناس فتوس (Tritrichomonas foetus) تک یاختۀ تاژکدار دستگاه تناسلی گاو

ادامه دارد...

[sara_ranjbar1977]

سارکودینا (آمیب)

دودمان: پروتیسا
شاخه: سارکوماستیگوفورا
فوق رده: سارکودینا (آمیب)

آمیبها تک یاخته هایی هستند که بوسیلۀ پاهای کاذب حرکت می کنند. آمیبها در شکل تروفوزوئیت (متحرک) و مقاوم (کیست) دارند. تروفوزوئیت در سطوح جامد و معمولا در سطح زیرین محیط مایع حرکت می نمایند. آمیبها شکل مشخصی ندارند و همانند تاژک داران از نظر بیماری رایی با هم متفاوت می باشند. برخی بشدت بیماری زا هستند، در حالی که بعضی از آنها آسیب های شدیدی در میزبان ایجاد نمی نمایند. شکل مقاوم (کیست) امکان زنده ماندن آمیب را در محیط های خارج از بدن می دهد. مهمترین آمیب انگلی انسان آنتامیبا هیستولتیکا (Entamoeda histolytica) می باشد. آنتامیبا کلی (Entamoed coli) آمیب غیر بیماری زای انسان و خوک است.

آنتامیبا هیستولتیکا


آنتامیبا کلی

ادامه دارد...

[sara_ranjbar1977]

سیلیوفورا (مژک داران)

دودمان: پروتیسا
شاخه: سیلیوفورا (مژک داران)

مژک داران تک یاخته هایی هستند که سطح عمده قسمت بدن آنها از موهای ظریفی پوشیده شده است. این موهای ظریف را مژک و به همین علت تک یاخته را مژک دار می نامند. مزک داران به وسیلۀ ضربان موجی مژکها حرکت می کنند و همانند آمیبها، مژک داران واجد دو شکل تروفوزوئیت متحرک و کیست مقاوم می باشند. اشکال تروفوزوئیت یا متحرک مژک دار بسرعت در محیط مایع حرکت می کنند. شکل و اندازۀ مژک داران متفاوت است اما بدن تمام آنها از موهای ظریف پوشیده شده است.

بالانتیدیوم کلی (Balantidium coli
) تک یاخته مژک دار، لولۀ گوارش خوک می باشد. همانند برخی آمیب ها، بالانتیدیوم کلی و ایکتیوفتیروس مولتی فیلیس (Ichthyophthirius multifiliis) برای میزبان بشدت بیماری زا می باشند در حالی که سایر مژک داران مانند انواعی که در شکمبه گاو و یا گوسفند و یا رودۀ کور اسب زندگی می کنند، مفید هستند. همانند آمیب ها، مژک داران واجد مرحلۀ مقاوم (کیست) می باشندکه به آنها امکان زنده ماندن در محیط خارج از بدن میزبان را می دهد. مژک داران به دلیل داشتن دو هسته (هسته بزرگ و هسته کوچک) در بین تک یاخته ها منحصر به فرد می باشند.

بالانتیدیوم کلی


ایکتیوفتیروس مولتی فیلیس

ادامه دارد...

[sara_ranjbar1977]

آپی کمپلکسا (Apicomplexa)

دودمان: پروتیسا
شاخه: آپی کمپلکسا

در میان تک یاخته ایها، آپی کمپلکسا ها از تنوع ترین و پیچیده ترین تک یاخته ایها می باشند. آپی کمپلکسا ها تقریبا انگل شاخه های حیوانات هستند. در حیوانات اهلی عمدتا در اپی تلیوم روده، داخل سلول های خونی و سلول های سیستم رتیکوآندوتلیال یافت می شوند. چرخۀ زندگی تک یاخته های این شاخه با یکدیگر متفاوت است. با این حال صفت مشترک آنها در این است که چرخۀ زنگیشان پیچیده و در ارتباط تنگاتنگ با ویژگی های فیزیولوژیکی بدن میزبان است. اندامهای حرکتی تاژک داران، آمیب ها و مژک داران (مانند تاژک، پای کاذب و مژک) قابل مشاهده هستند، در حالی که اندامهای حرکتی آپی کمپلکسا ها داخلی است و با شم دیده نمی شود. آپی کمپلکسا ها اغلب موزی، ویرگولی و یا بومرنگ شکل می باشند و به شکل موجی حرکت می کنند.
ایمریا، ایزوسپورا، توکسوپلاسما، سارکوسیست، کریپتوسپوریدیوم، پلاسمودیوم، هموپروتئوس، لوکوسیتوزون، بابزیا و تیلریا جنس های مهم آپی کمپلکسا های انگلی حیوانات اهلی می باشند. این تک یاخته ها اعضای متنوع و پیچیده دودمان پروتیستا هستند.

ایزوسپورا


توکسوپلاسما


سارکوسیست


کریپتوسپوریدیوم


هموپروتئوس


لوکوسیتوزون


بابزیا


تیلریا

________________________________
کتاب: انگل شناسی تشخیصی دامپزشکی
مولف: چارز مک کی هندریکس
مترجم: دکتر موسی توسلی
نویسنده: سارا رنجبر