چاقي از معمول ترين بيماري هاي تغذيه اي در حيوانات خانگي است که در 20 تا 30 درصد از سگ ها و گربه ها به خصوص حيوانات ماده مسن تر رخ مي دهد. در سگ خا جنس، نژاد و بي تحرکي و در گربه ها بي تحرکي و عقيم کردن از ريسک فاکتورهاي اصلي چاق شدن مي باشند.


چرا چاقي مشکلي براي حيوان حيوان خانگي به حساب مي آيد ؟


حيوانات مبتلا به اضافه وزن و چاقي ، به طور کلي سالم نيستند و مستعد ابتلا به تعدادي از بيماري ها و مشکلات سلامتي هستند. شایع ترین این بیماری ها عبارت اند از :

مشکلات قلبی، با توجه به فشار موجود بر قلب و گردش خون

* تحمل نکردن ورزش ریاد و بسختی نفس کشیدن (نفس نقس زدن)

* در معرض ابتلا بودن به بیماری های مربوط به قفسه سینه مانند بیماری برونشیت

* استرس و تنش اضافی در اندام ها، مفاصل و ستون فقرات

* افزایش احتمال ورم مفاصل، روماتیسم و توسع مشکلات مربوط به لگن

چاقی در حیوانات خانگی و معیار های تخمین bcs در آن ها

اضافه وزن نیز یکی از عوامل موثر در توسعه:

* دیابت

* سرطان

* ناخوشی جگر

* مشکلات ادراری (به خصوص با گربه)

حیوانات چاق از موارد زیر نیز از رنج می برند:




* کاهش مقاومت طبیعی نسبت به عفونت

* ضعف عملکرد سیستم ایمنی بدن

* عمر کم تر

زمانی که حیوان خانگی شما مریض شد ، دامپزشک ممکن است تشخیص دهد که این مشکل می تواند ناشی از چربی اضافی باشد، بنابراین آزمایشاتی به منظور برسی عوامل موثر در اختدال چربی بدن "چربی اضافی" انجام می دهد.
علاوه بر این، حیوانات چاق قبل، هنگام و بعد جراحی در خطر :


* تحمل کمتر بیهوشی قبل از عمل

* بهبود و ترمیم زخم جراهی به کندی

گاهی اوقات بعد از عمل دجار عفونت زخم و دیگر نقاط بدن می شوند.



چاقی در حیوانات خانگی و معیار های تخمین bcs در آن ها


آيا حيوان خانگي شما دچار اضافه وزن است ؟



ممکن است شما تصور کرده باشيد حيوانتان چاق است و يا کمي اضافه وزن دارد، لازم است که بدانيد در صورتي که وزنش 15% نسبت به وزني که در گذشته به عنوان حيواني تازه بالغ داشته است، بيشتر باشد، به طور حتم دچار اضافه وزن مي باشد. (Body Cndition Scoring (BCS .
به مفهومي ساده تر؛ ارزيابي وضعيت بدني، در حقيقت نوعي روش ارزيابي نيمه کمي است که از تلفيق خصوصيات ظاهري (قابل روئيت) که همراه با ملامسه قسمت هايي خاص از بدن (دنده ها و ...)، در ارتباط با معيار هايي ساده همانند قابل روئيت و يا غير قابل روئيت بودن ساختارهاي اسکلتي و برسي نيمرخ وضعيت ظاهري حيوان انجام مي پذيرد.
انواع متفاوتي از شاخص گذاري به منظور برسي توده بدني، موجود است که معمول ترين آن داراي 5 درجه براي برسي توده بدني حيوانات خانگي (بسيار لاغر تا چاق) مي باشد که خصوصيات هر يک در ادامه به تفکيک شمرده مي شود :


(1) بسيار لاغر 


* دنده ها، ستون مهره ها، شانه ها و لگن خاصره حيوان به راحتي قابل مشاهده اند.


کاهش قابل ملاحظه در توده عضلاني بدن


* فقدان هرگونه چربي قابل لمس روي دنده ها


(2) لاغر


* دنده ها، ستون مهره ها، شانه ها و لگن خاصره حيوان قابل مشاهده اند.


* مشخص بودن گودي کمر به طور واضح


* فقدان هرگونه چربي قابل لمس روي دنده ها


(3) ايده آل


* دنده ها، ستون مهره ها، شانه ها و لگن خاصره حيوان غير قابل مشاهده اند، اما به راحتي قابل لمس مي باشند. 


مشخص بودن گودي کمر به طور واضح


* لايه نازکي از بافت چربي روي دنده ها قابل لمس است.


(4) کمي چاق



* دنده ها ، ستون مهره ها ، شانه ها و لگن خاصره حيوان به سختي قابل لمس مي باشند.


* فقدان گودي کمر


* وجود ذخائر چربي در محل شانه ها و پايه دم حيوان به طور واضح 




(5) چاق


* وجود ذخائر چربي حجيم در محل قفسه سينه، شانه ها و پايه دم


* پهن شدن ناحيه شکم (به علت ذخيره چربي ها در قسمت کمر حيوان)

چاقی در حیوانات خانگی و معیار های تخمین bcs در آن ها



حيواناتي که وزن ايده آلي (وضعيت شماره 3) دارند، اغلب توده چربي بدنشان حدود 13% مي باشد. لازم به ذکر است که هر نيم درجه افزايش در BCS، مبين 10% افزايش در چربي هاي ذخيره اي بدن است. حيوانات خانگي چاق نسبت به حيواناتي با وزن ايده آل، کمنر عمر مي کنند. اغلب اين چاقي موجب کاهش عملکرد آن و در نهايت کم شدن احساس رضايت صاحب حيوان خواهد شد. علت اصلي نگراني در موارد اضافه وزن حيوان، به علت ارتباط تنگاتنگ چاقي با افزايش بروز بسياري از بيماري ها است که در اين جدول به طور اختصاصي تعدادي از اين بيماري را مشاهده مي نمائيد.


بيماري هاي مرتبط با چاقي در حيوانات خانگي

* اختلالات متابوليک


هايپر ليپيدمي/ ديس ليپيدمي


مقاومت به انسولين


عدم تحمل گلوکز


ليپيدوز کبدي (در گربه ها)


اختلالات اندوکرايني


هايپر آدرنو کور تيزيسم


هايپو تيروئيديسم


ديابت مليتوس


چاقی در حیوانات خانگی و معیار های تخمین bcs در آن ها
اختلالات از توپديک


اسنئوآرتريت


شکستگي هاي کنديل استخوان بازو


بيماري ديسک هاي بين مهره اي




بيماري هاي قلبي - تنفسي



کلا پس ناي


سندروم انسداد مسير تنفسي در سگ هاي براکي سفال فنج حنجره


بيماري هاي ادراري - تناسلي


سنگ هاي ادراري (اگزالات کلسيم)


کارسينوم سلول هاي ترانسيشنال


سخت زايي


تومور ها

تومور غدد پستاني


تومور سلول هاي ترانسيشنال



چاقی در حیوانات خانگی و معیار های تخمین bcs در آن ها



پس از محرز شدن اضافه وزن در حيوان، لازم است طبق نظر دامپزشک، کالري دريافتي حيوان را به وسيله تغذيه آن با غذاهاي کم کالري و پرفيبر (از انواع غذاهاي خانگي و يا غذاهاي تجاري مخصوص) و با ميزان مشخص شده توسط دامپزشک، کاهش دهيد. همچنين بهتر است تغذيه چنين حيواناتي به طور جداگانه از ساير حيوانات صورت پذيرد تا از هرگونه پر خوري احتمالي ممانعت به عمل آيد. 
برنامه کاهش وزن حيوان بايد براي مدت 12-8 هفته تنظيم گردد و پرهيز غذايي ترجيحا بهتر است با انجام منظو حرکات ورزشي و افزايش فعاليت حيوان همراه گردد. در ضمن لازم است به طور هفتگي وزن حيوان، اندازه گيري و ثبت شود، سپس با تنظيم نمودار، روند کاهش وزن به طور دقيق مورد برسي قرار گيرد.
هيچگاه اثرات موفقيت آميز استفاده از جوايز تشويقي را که موجي همکاري هر چه بيشتر حيوان خانگي شما در اجراي برنامه کاهش وزن مي شود را فراموش نکنيد. بدين منظور مي توان از اسنک هاي کم کالري براي تشويق حيوان خانگي خود استفاده کنيد.


چاقی در حیوانات خانگی و معیار های تخمین bcs در آن ها


همواره به ياد داشته باشيد که کاهش وزن موفقيت آميز در حيوان خانگي شما که قطعا به منظور کمک به حفظ سلامتي آن است، جز با اصلاح و تغيير عادات نادرست غذايي اش ميسر نمي گردد، پس همواره در کمک به انجام رژيم غذايي توسط حيوان خانگي تان (طبق نظر دامپزشک)، متعهد باشيد.


تدوین و ترجمه : پگاه

منبع : denes.co / مجله ماهنامه نسخه