مشخصات کلی

• تقارن در آنها شعاعی است و برخی نیز فاقد تقارن هستند. برخلاف جانوران عالیتر بدن آنها فاقد ساختار مشخصی است.
• تمامی یا قسمتی از پوشش داخلی این جانوران، از کوانویست(سلولهای یقه‌دار) پوشیده شده است.
• بدن مجهز به سوراخها، مجاری و دالانهای زیادی است که دائما آب در آنها گردش می‌کند و غذا و اکسیژن را به قسمتهای مختلف بدن می‌رساند.
  
• این جانوران فاقد اندامهای حرکتی هستند. هضم در آنها، درون یاخته‌ای است.
• بدن از اسکلت داخلی که سوزنه (Spicule) نام دارد، تشکیل شده است.
  
• تولید مثل از راه جنسی و غیرجنسی است. تولید مثل غیرجنسی از راه جوانه زدن، و تولید مثل جنسی از راه ترکیب تخمک و اسپرماتوزوئید صورت می‌گیرد.
• لارو این جانوران مژکدار و در آب شناور است.

رده بندی اسفنجها

اسفنجها را بر اساس ساختمان اسکلت درونی به 4 رده تقسیم می‌کنند.

• رده اسفنجهای آهکی با اسپیکولهایی از جنس کربنات کلسیم مانند لوکوسولینا.
• رده اسفنجهای شیشه‌ای با اسپیکولهای 6 محوری سیلیسی.
• رده دمواسپونژیا متشکل از تارهای اسپونژین یا اسپیکولهای سیلیسی و یا هر دو.
• رده اسکلرواسپونژیا با اسکلت داخلی آن مشابه با اسفنجهای معمولی.

________________________
تدوین و ترجمه: سارا رنجبر

لوکوسولینا یک اسفنج ساده

لوکوسولینا یکی از ساده‌ترین اسفنجها است که به صخره‌های مناطق کم عمق ساحل دریا چسبیده است. لوکوسولینا از تعدادی تشکیلات لوله ‌مانند که بطور عمودی بر روی لوله‌های افقی دیگر قرار گرفته‌اند، تشکیل شده است. هر لوله عمودی، درون حفره اسپونگوسل قرار دارد و از بالا از راه دهانچه با محیط بیرون در ارتباط است. جنس اسپیکولها در لوکوسولینها، کربنات کلسیم است. شکل بیرونی روزنه‌ها با یکدیگر تفاوت دارد. برخی از آنها به صورت میله ساده و یا یک محوری هستند و پاره‌ای دیگر سه یا چهار محور دارند.

به اسپیکولهای بزرگتر که ساختار اصلی اسکلت جانور را تشکیل می‌دهند مگااسکلرو اسپیکولهای کوچکتر را میکرواسکلر می‌گویند. دیواره بدن جانور، مجهز به سوراخهای ریز و متعددی به نام روزنک است که سطح بیرون بدن را به حفره درونی اسپونگوسل مربوط می‌سازد. مزانشیم از ماده کلوئیدی با غلظت ناچیز تشکیل یافته است. کوانوسیت‌ها که یاخته‌های لاله مانندی هستند، از سمت پایه، بر روی مزانشیم قرار گرفته‌اند و تاژک آنها متوجه اسپنگوسل است.

تاژکها با حرکت خود جریانی از آب را بوجود می‌آورند و آب را از روزنکها به حفره درونی انتقال می‌دهند و در نهایت، آب از دهانچه خارج می‌شود. تخمین زده شده که اسفنجی با حجمی حدود 8 سانتیمتر مکعب، قادر است در روز بین 23 تا 28 لیتر آب را از خود عبور دهد. با گردش آب، جانور، از اکسیژن و مواد غذایی موجود در آن به منظور تنفس، تغذیه و انتقال مواد زاید بهره می‌گیرد. لوکوسولینها از پلانکتونها و ذرات آلی کوچک در آب تغذیه می‌کند. این جانور، عصب و یاخته‌های حسی ندارد، از اینرو هر یاخته، مستقلا نسبت به محرکهای محیطی از خود واکنش نشان می‌دهد.

اسفنجهای آب شیرین

این اسفنجها به صورت توده‌های نامنظم رشد می‌کنند، بزرگی آنها به اندازه مشت گره کرده انسان است. پاره‌ای به رنگ زرد یا قهوه‌ای هستند و برخی دیگر، چون در مجاورت نور آفتاب قرار گیرند، رنگ سبز به خود می‌گیرند. پیدایش رنگ سبز، به علت وجود جلبک است که درون مزانشیم اسفنجهای آب شیرین زندگی می‌کنند.

________________________

سيستم تنفسى:سلول هاى مختلف اكسيژنى كه در جريان آب عبورى وجود دارد را جذب مى كنند.
_____________________

تولیدمثل غیرجنسی

تولید مثل جنسی
بعضی از اسفنجها مثل سیفا، یک جنسی و برخی دیگر دو جنسی هستند. تخم و اسپرم، از ارکئوسیتها مشتق می‌شوند. اندام تناسلی در اسفنج وجود ندارد. تخم درون مزانشیم باقی می‌ماند و بوسیله اسپرم، اسفنج دیگری بارور می‌شود. ابتدا تخم بارور شده سه بار پی‌درپی تقسیم می‌شود و هشت یاخته جدید بوجود می‌آورد.
سطح تقسیم بعدی، افقی است. هشت یاخته بزرگ، اپیدرم را تشکیل می‌دهد و هشت یاخته کوچک، کوانوسیتها را بوجود می‌آورد. این مرحله بلاستولاست و حفره داخلی بلاستوسیل نیز وجود دارد. پس از این مرحله لارو شناگر آزاد، به نام آمفی بلاستولا بوجود می‌آید که به زودی ساکن می‌شود و پس از طی دوران رشد و نمو، اسفنج بالغ را می‌سازد.