رفتارهای مخرب، پارس مداوم، بی‌قراری و دفع نامناسب از شایع‌ترین دلایل مراجعه صاحبان سگ به کلینیک هستند. اما اشتباه رایج این است که همه این علائم به‌عنوان «اضطراب جدایی» تلقی شوند. در واقع، بی‌حوصلگی یا درد پنهان می‌توانند علائمی کاملاً مشابه ایجاد کنند.

چرا تشخیص تفریقی اهمیت دارد؟

درمان اشتباه نه‌تنها مؤثر نیست، بلکه می‌تواند مشکل را تشدید کند. تجویز داروی ضداضطراب برای سگی که دچار درد ارتوپدی است یا افزایش فعالیت برای سگی با اضطراب جدایی شدید، نمونه‌هایی از درمان نادرست هستند.

اضطراب جدایی (Separation Anxiety)

ویژگی‌های کلیدی

اختلال رفتاری وابسته به غیبت صاحب که معمولاً ظرف چند دقیقه پس از خروج آغاز می‌شود.

• پارس یا زوزه شدید پس از خروج صاحب
• تخریب اطراف در و پنجره
• هیپرسالیواسیون و پانیک
• وابستگی شدید در حضور صاحب

بی‌حوصلگی (Boredom)

ویژگی‌های کلیدی

رفتاری ناشی از کمبود تحریک ذهنی و فیزیکی که الزاماً به خروج صاحب وابسته نیست.

• جویدن وسایل حتی در حضور صاحب
• رفتارهای تکراری
• بهبود علائم با افزایش فعالیت و اسباب‌بازی
• عدم پانیک واقعی

درد پنهان (Occult Pain)

ویژگی‌های کلیدی

دردهای خفیف یا مزمن که به‌راحتی در معاینه سطحی تشخیص داده نمی‌شوند اما رفتار سگ را تغییر می‌دهند.

• تحمل‌پذیری پایین و تحریک‌پذیری
• کاهش آستانه استرس
• لنگش خفیف یا تغییر الگوی نشستن
• بدتر شدن علائم در شب یا پس از فعالیت

جدول تشخیص تفریقی

الگوریتم بالینی پیشنهادی

۱. بررسی زمان بروز علائم نسبت به خروج صاحب ۲. ارزیابی سطح فعالیت و تحریک محیطی ۳. معاینه کامل ارتوپدی، دهانی و نورولوژیک ۴. در صورت شک، تست درمانی درد (Analgesic Trial) ۵. سپس شروع رفتاردرمانی یا دارودرمانی

توصیه‌های تجربه‌محور

هر رفتار مخرب اضطراب نیست. اگر سگ فقط وقتی تنهاست خرابکاری می‌کند، به اضطراب جدایی فکر کنید. اگر همیشه خرابکاری می‌کند، بی‌حوصلگی را بررسی کنید. اگر هیچ‌کدام جواب نداد، به دنبال درد بگردید.

منابع معتبر

Merck Veterinary Manual – Behavior Problems in Dogs AVMA – Separation Anxiety WSAVA – Pain Recognition Guidelines