بیماریهای شایع در یورکشایر تریر
بیماریهای شایع در یورکشایر تریر
یورکشایر تریر (Yorkshire Terrier) یک نژاد کوچک با طول عمر نسبتاً بالا است؛ اما به دلیل آناتومی ریزجثه و برخی زمینههای ژنتیکی، چند بیماری «تیپیک» در این نژاد بیشتر دیده میشود. هدف این مقاله: کمک به تشخیص زودهنگام، کاهش عود، و طراحی چکاپ نژادمحور است.
شایعترین بیماریها در یورکشایر تریر
1) بیماری دندانی (Periodontal Disease)
در نژادهای کوچک، تراکم دندانها و فضای کم فک باعث تجمع پلاک و جرم میشود. بیماری دندانی میتواند درد مزمن، بوی دهان، لق شدن دندان و گاهی آبسههای دهانی ایجاد کند.
- علائم پنهان: کم شدن جویدن، انتخابی غذا خوردن، بازی نکردن با اسباببازیهای جویدنی
- نکته کلیدی: مسواک منظم + جرمگیری حرفهای در زمان مناسب، ستون اصلی پیشگیری است.
2) کلاپس تراشه (Tracheal Collapse)
سرفه خشک «بوقی/غازگونه»، بهخصوص هنگام هیجان، کشیدن قلاده، یا بعد از آب خوردن، از علائم کلاسیک است. تحریک مزمن باعث التهاب راه هوایی و تشدید علائم میشود.
- علائم پنهان: سرفه خفیف فقط هنگام هیجان یا شبها
- تشدیدکنندهها: چاقی، قلاده گردنی، دود/عطر، گرما و استرس
3) شانت پورتوسیستمیک (Portosystemic Shunt) و مشکلات عروقی کبد
در برخی Yorkie ها، شانت مادرزادی یا اختلالات عروقی کبد مطرح میشود. این مشکل میتواند با علائم گوارشی، رشد ضعیف، و علائم عصبی پس از غذا (hepatic encephalopathy) دیده شود.
- علائم پنهان: وزنگیری ضعیف، دورههای بیحالی، استفراغ/اسهال خفیف تکرارشونده
- علائم کلیدی: خوابآلودگی یا رفتار غیرعادی بعد از غذا، تشنج/آتاکسی در برخی موارد
4) لوکساسیون پاتلا (Patellar Luxation)
لنگش «پرشی» (چند قدم روی سه پا و سپس طبیعی شدن) در سگهای کوچک کلاسیک است. موارد شدید میتوانند باعث OA زودرس و درد مزمن شوند.
- علائم پنهان: امتناع از پریدن یا بالا رفتن از پله، خستگی سریع در پیادهروی
- تصمیم درمان: بر اساس گرید پاتلا، درد و عملکرد حیوان.
5) هیپوگلیسمی در تولهها (خصوصاً وزنهای خیلی کم)
تولههای بسیار کوچک، ذخیره گلیکوژن محدودتری دارند. بیغذایی کوتاه، استرس یا بیماری میتواند به افت قند و لرزش/ضعف منجر شود.
- علائم پنهان: خوابآلودگی غیرمعمول، لرزش خفیف، بیاشتهایی کوتاه
- هشدار: افت قند درماننشده میتواند خطرناک باشد و باید سریع ارزیابی شود.
6) پانکراتیت و حساسیت گوارشی (در برخی افراد)
مصرف غذای چرب یا تغییر ناگهانی رژیم میتواند در برخی سگهای کوچک پانکراتیت را تحریک کند.
- علائم پنهان: بیاشتهایی، حالت تهوع، درد شکم، خم شدن پشت
- نکته: مدیریت رژیم غذایی و پرهیز از خوراکیهای چرب مهم است.
جدول علائم پنهان، تستهای پیشنهادی و اقدام
| مشکل شایع | علائم پنهان/شروع | ارزیابی/غربالگری پیشنهادی | اقدام اولیه (کلینیکی) |
|---|---|---|---|
| بیماری دندانی | بدبویی دهان، کاهش جویدن، آب دهان | معاینه دهان، ارزیابی زیر لثه؛ در موارد لازم رادیوگرافی دندانی | برنامه مسواک + جرمگیری حرفهای در زمان مناسب |
| کلاپس تراشه | سرفه بوقی در هیجان/قلاده | معاینه تنفسی، رادیوگرافی گردن/قفسه؛ ارزیابی تحریکپذیری | هارنس، کنترل وزن، کاهش محرکها؛ درمان دارویی طبق شدت |
| شانت/کبد | رشد کم، علائم عصبی بعد غذا | آزمایشهای کبدی + bile acids؛ سونوگرافی/تصویربرداری بر حسب کیس | تثبیت بیمار + رژیم/درمان دارویی و تصمیم جراحی در موارد مناسب |
| لوکساسیون پاتلا | لنگش پرشی، امتناع از پله | معاینه ارتوپدی و گریدبندی پاتلا؛ در موارد لازم تصویربرداری | کنترل وزن/درد؛ ارزیابی جراحی در گریدهای بالاتر یا دردناک |
| هیپوگلیسمی توله | لرزش/ضعف، خوابآلودگی | اندازهگیری قند خون فوری | اقدام اورژانسی و درمان علت زمینهای |
| پانکراتیت | تهوع، درد شکم، بیاشتهایی | بیوشیمی، لیپاز اختصاصی/تصویربرداری بر حسب کیس | درمان حمایتی + رژیم کمچرب و پرهیز از خوراکیهای چرب |
الگوریتم ارزیابی در کلینیک (دامپزشکی)
گام ۱) تریاژ و علائم خطر
- دیسترس تنفسی، کبودی، سنکوپ → اورژانس
- علائم عصبی بعد از غذا یا تشنج → احتمال کبدی/شانت یا متابولیک
- ضعف و لرزش توله → بررسی فوری قند خون
گام ۲) مسیر تصمیمگیری
- علامت غالب سرفه → ارزیابی تراشه/ریه، حذف محرکها، تصمیم درمان طبق شدت
- علامت غالب گوارشی/عصبی → آزمایشهای کبدی و bile acids + تصویربرداری
- علامت غالب لنگش → معاینه ارتوپدی و گرید پاتلا، تصمیم درمان و فیزیوتراپی/جراحی
- علامت غالب دهانی → برنامه دندانپزشکی (پیشگیری و درمان)
پیشگیری و نگهداری نژادمحور
- هارنس به جای قلاده گردنی (کاهش تحریک تراشه)
- کنترل وزن (کمک به تنفس، زانو و دردهای مزمن)
- بهداشت دهان: مسواک منظم + چکاپ دهان
- رژیم غذایی ثابت و پرهیز از غذای چرب/تغییر ناگهانی
- در تولهها: وعدههای کوچک و منظم برای پیشگیری از افت قند
تصویر و ویدیو (اختیاری)
ویدیو کوتاه HTML5 (اختیاری): آموزش علائم سرفه بوقی و مراقبت دهان (فایل خودتان را جایگزین کنید)
سوالات متداول
سرفه بوقی در یورکشایر تریر یعنی حتماً کلاپس تراشه؟
اغلب مطرح است، اما تشخیص قطعی با معاینه و بررسیهای تنفسی انجام میشود. بیماریهای دیگر هم میتوانند سرفه ایجاد کنند.
علائم شانت کبدی در Yorkie چیست؟
رشد ضعیف، مشکلات گوارشی، و علائم عصبی بعد از غذا (خوابآلودگی، آتاکسی، تشنج) از علائم مهم هستند.
چرا Yorkie ها زود دچار بیماری دندانی میشوند؟
فضای کم فک و تراکم دندانها باعث تجمع پلاک میشود. پیشگیری منظم اهمیت زیادی دارد.
لوکساسیون پاتلا همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر. تصمیم درمان به گرید، درد و عملکرد سگ بستگی دارد. موارد خفیف ممکن است با کنترل وزن و مراقبت مدیریت شوند.
برای توله Yorkie چطور از افت قند جلوگیری کنیم؟
وعدههای کوچک و منظم، پرهیز از گرسنگی طولانی، و مدیریت استرس/بیماری بهترین راه پیشگیری است.
منابع معتبر
این مقاله آموزشی است و جایگزین معاینه دامپزشکی نیست. برنامه چکاپ باید بر اساس سن، علائم، وزن و شرایط زندگی تنظیم شود.