لیپیدوز کبدی گربه؛ تشخیص سریع و درمان

لیپیدوز کبدی گربه؛ تشخیص سریع و درمان
لیپیدوز کبدی گربه؛ تشخیص سریع و درمان مرحله‌ای

لیپیدوز کبدی گربه؛ تشخیص سریع و درمان مرحله‌به‌مرحله

لیپیدوز کبدی (Feline Hepatic Lipidosis) شایع‌ترین بیماری متابولیک کبد در گربه است و اغلب پس از یک دوره بی‌اشتهایی بیش از 3–5 روز رخ می‌دهد. گربه‌های چاق در معرض خطر بالاتری هستند. تأخیر در درمان می‌تواند منجر به نارسایی شدید کبدی شود.

هر گربه‌ای که بیش از 48–72 ساعت غذا نخورد باید از نظر لیپیدوز کبدی ارزیابی شود.

پاتوفیزیولوژی

  • بسیج سریع چربی محیطی به کبد در پاسخ به بی‌اشتهایی
  • عدم توانایی کبد گربه در متابولیسم کامل تری‌گلیسریدها
  • تجمع چربی داخل هپاتوسیت‌ها
  • کلستاز و افزایش آنزیم‌های کبدی

علائم بالینی

  • بی‌اشتهایی کامل یا شدید
  • کاهش وزن سریع
  • لتارژی
  • ایکتر
  • استفراغ خفیف
  • هیپرسالivation در برخی موارد

یافته‌های آزمایشگاهی تیپیک

پارامتر یافته شایع
ALT / AST افزایش متوسط تا شدید
ALP افزایش واضح (اغلب بیش از ALT)
بیلی‌روبین افزایش (هایپربیلی‌روبینمی)
پروتئین کل نرمال یا کاهش خفیف

تشخیص قطعی

  • سونوگرافی: کبد هیپراکو
  • FNA کبد: هپاتوسیت‌های حاوی واکوئل چربی
  • 排除 بیماری‌های اولیه (پانکراتیت، IBD، دیابت، کلانژیت)

درمان مرحله‌به‌مرحله

مرحله 1: پایدارسازی

  • Fluid therapy متعادل
  • اصلاح هیپوکالمی
  • کنترل استفراغ

مرحله 2: تغذیه درمانی (اصلی‌ترین بخش درمان)

  • قرار دادن لوله تغذیه (Esophagostomy tube ترجیحی)
  • شروع با 25–33% RER روز اول
  • افزایش تدریجی طی 3–4 روز تا 100% RER
  • رژیم پرپروتئین و پرکالری مخصوص گربه
فرمول RER: 70 × (BW kg)^0.75

مرحله 3: حمایت دارویی

  • S-adenosylmethionine (SAMe)
  • ویتامین B کمپلکس
  • تورین در صورت نیاز
  • در موارد کلستاز شدید: Ursodeoxycholic acid (پس از排除 انسداد)

مدت درمان

معمولاً 4–8 هفته تغذیه حمایتی لازم است. قطع زودهنگام تغذیه لوله‌ای باعث عود می‌شود.

پیش‌آگهی

در صورت شروع سریع تغذیه درمانی، پیش‌آگهی خوب تا عالی است (بیش از 80%). تأخیر در شروع تغذیه مهم‌ترین عامل مرگ‌ومیر است.

نکات کلیدی کلینیکی

  • هر گربه چاق با بی‌اشتهایی = مشکوک به لیپیدوز
  • ALP بالا با ALT متوسط بسیار تیپیک است
  • تغذیه اجباری بدون لوله اغلب ناکافی است
  • همیشه علت اولیه بی‌اشتهایی را جستجو کنید

منابع علمی

این مقاله جهت استفاده آموزشی دامپزشکان تهیه شده و جایگزین تصمیم‌گیری بالینی فردی نیست.