آنالیز گازهای خونی (ABG) در سگ و گربه | تفسیر تنفسی

آنالیز گازهای خونی (Arterial Blood Gas - ABG) یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای ارزیابی وضعیت اکسیژناسیون و تهویه در بیماران تنفسی است. این تست به‌ویژه در دیسترس تنفسی، ادم ریوی، پنومونی شدید، COPD و پس از اقدامات اورژانسی مانند توراکوسنتز ارزش بالایی دارد.

ABG چه پارامترهایی را می‌سنجد؟

• pH: وضعیت اسید-باز کلی
• PaO2: اکسیژناسیون (oxygenation)
• PaCO2: تهویه آلوئولی (ventilation)
• HCO3-: جزء متابولیک/جبران
• Base Excess (BE): شدت اختلال متابولیک
• SaO2: اشباع اکسیژن (در کنار پالس اکسیمتری)

نمونه‌گیری شریانی یا وریدی؟

• برای تفسیر دقیق PaO2 حتماً نمونه شریانی لازم است.
• نمونه وریدی بیشتر برای روندها و ارزیابی CO2/pH کمک‌کننده است، اما جایگزین کامل ABG نیست.

چه زمانی ABG درخواست کنیم؟

• دیسترس تنفسی یا سیانوز
• ادم ریوی قلبی/غیرقلبی
• پنومونی متوسط تا شدید یا عدم پاسخ به درمان
• COPD/برونشیت مزمن با تنگی نفس
• پس از توراکوسنتز در افیوژن پلور یا پنوموتوراکس
• پایش پاسخ به اکسیژن‌تراپی

اصول سریع تفسیر ABG

گام 1: pH را نگاه کنید

• pH پایین → اسیدمی
• pH بالا → آلکالمی

گام 2: PaCO2 را بررسی کنید (جزء تنفسی)

• PaCO2 بالا → هیپوونتیلاسیون → اسیدوز تنفسی
• PaCO2 پایین → هیپرونتیلاسیون → آلکالوز تنفسی

گام 3: HCO3-/BE را بررسی کنید (جزء متابولیک)

برای تشخیص اختلال متابولیک همزمان و میزان جبران.

گام 4: PaO2 را برای اکسیژناسیون تفسیر کنید

PaO2 پایین نشان‌دهنده هیپوکسمی است و می‌تواند در پنومونی، ادم ریوی، بیماری‌های پلورال و شنت ریوی دیده شود.

جدول کاربردی سریع (بالینی)

نکات کلینیکی مهم

• در بیمارانی که اکسیژن دریافت می‌کنند، ABG بهترین روش برای سنجش پاسخ درمان است.
• پالس‌اکسیمتری (SpO2) مفید است اما در برخی شرایط (پرفیوژن ضعیف، حرکت، رنگدانه) دقت کاهش می‌یابد.
• هیپرکاپنی (PaCO2 بالا) علامت خطر است و می‌تواند نشان‌دهنده خستگی عضلات تنفسی باشد.

منابع علمی: MSD Veterinary Manual | AVMA

ویدئو آموزشی تفسیر ABG

این مقاله بخشی از خوشه تخصصی بیماری‌های تنفسی بوده و تمامی مقالات این خوشه توسط دکتر خشایار انصاریان در تیم تحقیق و توسعه بیمارستان دامپزشکی پرشین پت تهیه شده است.