ضربه مغزی در سگ؛ پروتکل پایدارسازی

ضربه مغزی در سگ‌ها یک اورژانس نورولوژیک جدی است که می‌تواند از یک کانکاشن ساده تا خونریزی داخل مغزی و افزایش شدید فشار داخل جمجمه (ICP) متغیر باشد. هدف اصلی در ساعات اولیه، پایدارسازی و جلوگیری از آسیب ثانویه مغز است.

مکانیسم آسیب

آسیب اولیه در اثر ضربه ایجاد می‌شود، اما آسیب ثانویه (ادم مغزی، افزایش ICP، هیپوکسی) عامل اصلی مرگ و عوارض عصبی دائمی است.

علائم بالینی

• کاهش سطح هوشیاری
• تشنج یا حرکات غیرطبیعی
• اتساع مردمک یا عدم تقارن
• خونریزی از بینی یا گوش
• عدم تعادل و ataxia
• posturing (وضعیت غیرطبیعی بدن)

ارزیابی اولیه (ABCDE)

• A: Airway (بررسی راه هوایی)
• B: Breathing (تنفس و اکسیژن)
• C: Circulation (گردش خون و فشار)
• D: Disability (وضعیت نورولوژیک)
• E: Exposure (بررسی کامل بدن)

پروتکل پایدارسازی فوری

مرحله 1: تثبیت حیاتی

• اکسیژن‌تراپی فوری
• کنترل راه هوایی
• جلوگیری از هیپوتانسیون

مرحله 2: کنترل ICP

• Mannitol (0.5–1 g/kg IV)
• Hypertonic saline 3%
• بالا نگه داشتن سر 30 درجه
• کاهش تحریک محیطی

مرحله 3: کنترل تشنج

• Diazepam / Midazolam
• Levetiracetam
• Phenobarbital در موارد پایدار

علل خطرناک همراه

• خونریزی داخل جمجمه
• ادم مغزی
• شکستگی جمجمه
• هیپوکسی

تشخیص

• معاینه نورولوژیک
• CT/MRI (در صورت پایداری)
• CBC و بیوشیمی
• اندازه‌گیری فشار خون

پیش‌آگهی

پیش‌آگهی به شدت آسیب اولیه، سرعت درمان و وجود افزایش ICP بستگی دارد. مداخله سریع در ساعات اولیه حیاتی است.

نکات کلینیکی مهم

در ضربه مغزی، درمان باید قبل از تصویربرداری در بیمار ناپایدار شروع شود؛ تأخیر در کنترل ICP مهم‌ترین عامل مرگ است.