تومور ونری قابل انتقال سگ (TVT)؛ رویکرد تشخیصی و درمانی

تعریف و اهمیت بالینی

تومور ونری قابل انتقال یا Canine Transmissible Venereal Tumor یک نئوپلازی سلول گرد با منشأ هیستیوسیتی است که به‌صورت مستقیم از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود. tvt یکی از معدود سرطان‌های قابل انتقال بین افراد یک گونه محسوب می‌گردد و عمدتاً دستگاه تناسلی خارجی سگ‌ها را درگیر می‌کند، اگرچه درگیری‌های خارج‌ژنیتال نیز گزارش شده است.

پاتوفیزیولوژی

سلول‌های tvt به‌صورت مستقیم بین سگ‌ها منتقل شده و در بافت میزبان جدید تکثیر می‌یابند. این سلول‌ها دارای کاریوتیپ خاص و آنیوپلوئیدی مشخص هستند. رشد تومور معمولاً موضعی است اما در موارد نادر می‌تواند به غدد لنفاوی، پوست، حفره بینی یا ارگان‌های داخلی متاستاز دهد، به‌ویژه در بیماران ایمونوساپرس.

تظاهرات بالینی

توده‌های قرمز، شکننده و گل‌کلمی‌شکل در ناحیه واژن، ولو، پنیس یا پره‌پوتیوم شایع‌ترین یافته هستند. خونریزی، ترشحات بدبو و درد موضعی از علائم رایج محسوب می‌شوند. در موارد خارج‌ژنیتال، علائم وابسته به محل درگیری متغیر است.

تشخیص و تشخیص تفریقی

تشخیص قطعی بر اساس سیتولوژی حاصل از FNA یا ایمپرشن اسمیر انجام می‌شود که سلول‌های گرد با واکوئل‌های سیتوپلاسمی مشخص را نشان می‌دهد. بیوپسی تنها در موارد غیرتیپیک توصیه می‌شود. تشخیص‌های تفریقی شامل کارسینوم سلول سنگفرشی، لنفوم و هیپرپلازی التهابی است.

روش‌های درمانی

شیمی‌درمانی درمان انتخابی و استاندارد tvt در سگ‌ها محسوب می‌شود. جراحی و رادیوتراپی تنها در موارد خاص یا مقاوم کاربرد دارند.

وینکریستین؛ درمان انتخابی

وینکریستین مؤثرترین داروی شیمی‌درمانی برای tvt است و در بیش از 90 درصد موارد منجر به بهبودی کامل می‌شود. دوز استاندارد وینکریستین 0.5 تا 0.7 mg/m² به‌صورت تزریق وریدی آهسته، هفته‌ای یک‌بار است. معمولاً 3 تا 6 جلسه درمانی برای رسیدن به پاسخ کامل کافی می‌باشد. کاهش اندازه توده اغلب پس از جلسه اول قابل مشاهده است.

پایش و عوارض وینکریستین

شایع‌ترین عارضه میلو‌سرکوبی خفیف تا متوسط است که معمولاً 5 تا 7 روز پس از تزریق رخ می‌دهد. یبوست و نوروپاتی محیطی نیز ممکن است دیده شود. CBC قبل از هر جلسه درمانی الزامی است.

دوکسوروبیسین در موارد مقاوم

در موارد مقاوم به وینکریستین یا عودکننده، دوکسوروبیسین با دوز 30 mg/m² هر 3 هفته به‌صورت وریدی آهسته توصیه می‌شود. معمولاً 3 تا 4 سیکل درمانی استفاده می‌گردد. پایش قلبی و هماتولوژیک در این بیماران اهمیت بالایی دارد.

جراحی و رادیوتراپی

جراحی به‌تنهایی به دلیل نرخ بالای عود توصیه نمی‌شود اما می‌تواند به‌عنوان درمان کمکی در توده‌های کوچک یا خارج‌ژنیتال استفاده شود. رادیوتراپی در موارد غیرقابل شیمی‌درمانی کاربرد دارد.

پیش‌آگهی و پیگیری

پیش‌آگهی tvt بسیار مطلوب است و در صورت درمان صحیح، بهبودی کامل در اکثریت بیماران حاصل می‌شود. پیگیری بالینی پس از اتمام درمان به مدت حداقل 3 ماه جهت بررسی عود توصیه می‌گردد.

اشتباهات رایج درمانی

دوز نادرست وینکریستین، تزریق خارج‌وریدی، عدم پایش CBC و قطع زودهنگام درمان از شایع‌ترین خطاهای بالینی هستند.

جمع‌بندی تخصصی

tvt یکی از درمان‌پذیرترین نئوپلازی‌های سگ‌ها است. شیمی‌درمانی با وینکریستین به‌عنوان درمان خط اول، ایمن، مؤثر و با پیش‌آگهی عالی شناخته می‌شود و آگاهی از دوز صحیح و پایش مناسب، کلید موفقیت درمان است.

رفرنس‌ها

Merck Veterinary Manual, Canine Transmissible Venereal Tumor

Withrow & MacEwen’s Small Animal Clinical Oncology

Plumb’s Veterinary Drug Handbook, Vincristine