دیسپلازی آرنج تولههای بزرگنژاد؛ تشخیص زودهنگام
دیسپلازی آرنج در تولههای بزرگنژاد؛ تشخیص زودهنگام و تصمیم جراحی
شروع علائم: ۴–۱۰ ماهگی
نشانه کلیدی: لنگش اندام قدامی
تصویربرداری کلیدی: CT/آرتروسکوپی در موارد منتخب
فهرست:
علائم → معاینه → تصویربرداری → الگوریتم تصمیم جراحی → مراقبت و پیشآگهی
دیسپلازی آرنج دقیقاً یعنی چه؟
«دیسپلازی آرنج» یک عنوان چتری برای چند مشکل رشدی در مفصل آرنج است که در سگهای بزرگ و غولپیکر شایعتر دیده میشود. مهمترین زیرگروهها شامل مدیال کمپارتمنت دیزیز (مثل MCD/FCP و ضایعات غضروفی)، OCD کندیل داخلی هومروس، UAP و ناهمخوانی مفصلی هستند. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
علائم زودهنگام که نباید از دست برود
- لنگش متناوب اندام قدامی (گاهی بعد از بازی/پیادهروی بدتر میشود)
- کاهش تمایل به پریدن، بالا رفتن از پله، یا بازی طولانی
- درد در لمس/فشار روی ناحیه مدیال آرنج، کاهش دامنه حرکتی، گاهی افیوژن
- راهرفتن با پاهای جلو نزدیک به بدن یا چرخش پنجهها به خارج (در برخی موارد)
نکته کلینیکی: در تولههای بزرگنژاد، «لنگش خفیف ولی تکرارشونده» را جدی بگیرید؛ هدف ما کم کردن آسیب غضروفی قبل از OA شدید است.
معاینه ارتوپدی: سریع ولی هدفمند
۱) لوکالایز لنگش
- مشاهده در حرکت + تستهای فلکشن/اکستنشن آرنج
- مقایسه دوطرفه (خیلی وقتها درگیری دوطرفه است ولی یک طرف علامتدارتر)
۲) درد مدیال کمپارتمنت
- درد هنگام فلکشن کامل و سوپینیشن/پرونیشن ساعد میتواند سرنخ باشد
تصویربرداری: از X-ray تا CT و آرتروسکوپی
رادیوگرافی (گام اول)
- برای دیدن نشانههای ثانویه مثل OA، اسکلروز ناچ و استئوفیتها مفید است
- اما ممکن است ضایعات اولیه بهخصوص در MCD/FCP را از دست بدهد
CT (وقتی شک بالاست یا قبل از جراحی)
- حساسیت بالاتر برای درگیری مدیال کمپارتمنت و ارزیابی ناهمخوانی
- کمک به برنامهریزی درمان و تصمیم جراحی
آرتروسکوپی (هم تشخیص، هم درمان در موارد منتخب)
- برای ارزیابی مستقیم غضروف و ضایعه، و انجام دبریدمان/مدیریت ضایعه کاربرد دارد :contentReference[oaicite:1]{index=1}
الگوریتم تصمیمگیری درمان/جراحی (عملی)
گام ۱: شدت بالینی
- خفیف: لنگش گهگاهی، درد کم، فعالیت قابلقبول
- متوسط تا شدید: لنگش پایدار، درد واضح، محدودیت فعالیت
گام ۲: یافته تصویربرداری و سن
- سن پایین + شواهد ضایعه قابلهدف (مثل UAP یا ضایعه مدیال کمپارتمنت) → بررسی جدی گزینه جراحی
- OA پیشرفته/سن بالاتر → تمرکز بیشتر روی کنترل درد و مدیریت طولانیمدت (با یا بدون جراحی بسته به مورد)
چه زمانی جراحی پررنگتر میشود؟
- عدم پاسخ کافی به درمان محافظهکارانه طی ۳–۶ هفته (با کنترل دقیق فعالیت)
- لنگش/درد متوسط تا شدید که کیفیت زندگی را محدود کرده
- وجود ضایعه مشخص که با مداخله احتمالاً درد را کم میکند (مثل UAP یا ضایعات مدیال کمپارتمنت)
واقعبینی: هدف جراحی در بسیاری از موارد، کاهش درد و کند کردن OA است، نه “نرمالسازی کامل” مفصل.
درمان محافظهکارانه استاندارد (برای همه بیماران، با شدت متفاوت)
- کنترل وزن (مهمترین مداخله بلندمدت)
- محدودیت فعالیت (دویدن/پریدن ممنوع؛ پیادهروی کوتاه و کنترلشده)
- داروهای ضد درد/ضدالتهاب طبق ارزیابی دامپزشک
- فیزیوتراپی هدفمند (بعد از کنترل درد حاد)
برای مرور علمیِ انواع ضایعات و رویکرد درمانی، منابع مرجع: ACVS و MSD Vet Manual. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
پیشآگهی و پیگیری
- حتی با درمان خوب، احتمال درجاتی از OA در آینده وجود دارد
- پیگیری ۶–۸ هفتهای برای تنظیم برنامه (فعالیت، وزن، درد) ضروری است
تصاویر و ویدیو پیشنهادی برای مقاله
ویدیو پیشنهادی: نمونه راه رفتن لنگش اندام قدامی + نکات مشاهدهای.
لینکهای معتبر (خارجی)
- ACVS: Canine Elbow Dysplasia :contentReference[oaicite:3]{index=3}
- MSD Vet Manual: Elbow Dysplasia in Dogs :contentReference[oaicite:4]{index=4}
- IEWG: پروتکلهای غربالگری آرنج :contentReference[oaicite:5]{index=5}
پیشنهاد بکلینک معتبر
- صفحه آموزشی ACVS درباره دیسپلازی آرنج (منبع تخصصی جراحی) :contentReference[oaicite:6]{index=6}
- MSD Vet Manual (مرجع عمومی-علمی دامپزشکی) :contentReference[oaicite:7]{index=7}
- IEWG (استانداردهای غربالگری) :contentReference[oaicite:8]{index=8}
یادداشت لینک داخلی: اگر URL دقیق صفحه/دستهبندی سایتتان را بدهید، لینک داخلی را دقیق و اصولی اضافه میکنم.