ویروس نقص ایمنی گربه‌ها (FIV)؛ تشخیص قطعی و پروتکل درمانی بیمارستان دامپزشکی پرشین پت

تعریف و اهمیت بالینی

ویروس نقص ایمنی گربه‌ها یا Feline Immunodeficiency Virus یک رتروویروس با عملکرد مشابه HIV انسانی است که با ایجاد نقص ایمنی پیشرونده، گربه را مستعد عفونت‌های ثانویه، بیماری‌های مزمن دهان و دندان و نئوپلازی‌ها می‌کند. برخلاف FeLV، سیر بیماری FIV معمولاً آهسته‌تر بوده و بسیاری از بیماران سال‌ها بدون علائم شدید زندگی می‌کنند.

پاتوفیزیولوژی

FIV پس از ورود به بدن، عمدتاً لنفوسیت‌های T کمکی (CD4+) را هدف قرار می‌دهد. کاهش تدریجی این سلول‌ها منجر به اختلال عملکرد ایمنی سلولی می‌شود. ویروس به‌صورت پروویروس در ژنوم سلول‌های میزبان باقی مانده و عفونت مادام‌العمر ایجاد می‌کند. فعال شدن بیماری اغلب در اثر استرس، افزایش سن یا عفونت‌های همزمان رخ می‌دهد.

راه‌های انتقال

انتقال ویروس عمدتاً از طریق گازگرفتگی عمیق و تماس بزاق آلوده با زخم صورت می‌گیرد. به همین دلیل، شیوع بیماری در گربه‌های نر، غیرعقیم و دارای رفتارهای تهاجمی بیشتر است. انتقال عمودی و تماس‌های غیرتهاجمی نقش محدودی دارند.

تظاهرات بالینی

علائم بالینی شامل التهاب مزمن دهان و لثه، عفونت‌های تنفسی یا پوستی عودکننده، کاهش وزن، بی‌حالی، تب‌های متناوب و در مراحل پیشرفته بروز لنفوم یا اختلالات نورولوژیک است. بسیاری از گربه‌ها در مراحل اولیه بدون علامت هستند.

تشخیص قطعی FIV

آزمایش‌های سرولوژیک

تست‌های SNAP آنتی‌بادی FIV به‌عنوان غربالگری اولیه استفاده می‌شوند. مثبت بودن این تست نشان‌دهنده تماس قبلی با ویروس است، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی فعال بودن بیماری محسوب نمی‌شود.

PCR (تشخیص قطعی)

PCR حساس‌ترین روش برای تشخیص حضور پروویروس FIV در ژنوم سلول‌های خونی است و به‌عنوان روش تشخیصی قطعی به‌ویژه در موارد مشکوک، نتایج متناقض یا گربه‌های واکسینه‌شده توصیه می‌شود. PCR امکان تشخیص عفونت نهفته را نیز فراهم می‌کند.

آزمایش خون (CBC و بیوشیمی)

CBC ممکن است کاهش تدریجی لنفوسیت‌ها، آنمی خفیف تا متوسط یا نوتروپنی را نشان دهد. بیوشیمی سرم برای ارزیابی وضعیت کلی ارگان‌ها و تشخیص عوارض ثانویه ضروری است.

اصول کنترل بیماری

FIV درمان قطعی ندارد و هدف درمان، حفظ عملکرد سیستم ایمنی، کنترل عفونت‌های ثانویه و افزایش کیفیت و طول عمر بیمار است. ایزوله‌سازی رفتاری، جلوگیری از درگیری با سایر گربه‌ها و عقیم‌سازی برای کاهش رفتارهای تهاجمی توصیه می‌شود.

پروتکل درمانی بیمارستان دامپزشکی پرشین پت

درمان حمایتی

حفظ وضعیت تغذیه‌ای مناسب، استفاده از رژیم‌های با کیفیت بالا و کنترل استرس از ارکان اصلی درمان هستند. پایش وزن و وضعیت عمومی بیمار به‌صورت دوره‌ای انجام می‌شود.

کنترل عفونت‌های ثانویه

در صورت بروز عفونت باکتریال، آنتی‌بیوتیک‌تراپی هدفمند بر اساس علائم بالینی و CBC انجام می‌گیرد. آموکسی‌سیلین–کلاوولانات با دوز 12.5 mg/kg خوراکی هر 12 ساعت یکی از انتخاب‌های رایج است.

درمان بیماری‌های دهان و دندان

ژنژیواستوماتیت مزمن یکی از شایع‌ترین مشکلات FIV است. درمان شامل کنترل درد، بهداشت دهان، آنتی‌بیوتیک در صورت نیاز و در موارد شدید، مداخلات دندانپزشکی پیشرفته می‌باشد.

ایمونومدولاتورها

استفاده از اینترفرون اُمگا گربه‌ای می‌تواند در برخی بیماران باعث کاهش شدت علائم و بهبود کیفیت زندگی شود، اگرچه درمان ریشه‌ای محسوب نمی‌شود.

پایش و پیگیری

گربه‌های FIV مثبت باید هر 6 تا 12 ماه از نظر CBC، بیوشیمی، وضعیت دهان و علائم عفونت بررسی شوند. تشخیص زودهنگام عوارض نقش کلیدی در افزایش بقا دارد.

پیش‌آگهی

پیش‌آگهی FIV در صورت مدیریت صحیح می‌تواند خوب باشد. بسیاری از گربه‌های مبتلا سال‌ها با کیفیت زندگی قابل قبول زندگی می‌کنند. فاکتورهای منفی شامل عفونت‌های شدید ثانویه، نئوپلازی و بیماری‌های همزمان هستند.

جمع‌بندی تخصصی

FIV یک بیماری مزمن و مادام‌العمر است که تشخیص قطعی آن بر پایه PCR و ارزیابی هماتولوژیک انجام می‌شود. درمان مبتنی بر کنترل بیماری، پیشگیری از عفونت‌های ثانویه و پایش منظم بیمار است. رویکرد بیمارستانی ساختارمند می‌تواند طول عمر و کیفیت زندگی گربه‌های مبتلا را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

رفرنس‌ها

Merck Veterinary Manual, Feline Immunodeficiency Virus

WSAVA Guidelines for Feline Retrovirus Management

Greene CE, Infectious Diseases of the Dog and Cat