بیماریهای قلبی در سگها؛ رویکرد تشخیصی، گریدبندی و پروتکل درمانی بیمارستانی
اهمیت بالینی بیماریهای قلبی در سگها
بیماریهای قلبی از شایعترین علل نارسایی مزمن و مرگومیر در سگهای میانسال و مسن محسوب میشوند. این بیماریها میتوانند مادرزادی یا اکتسابی باشند و در صورت تشخیص زودهنگام و مدیریت صحیح، سیر بالینی آنها بهطور قابل توجهی کنترلپذیر است. هدف درمان در بیماریهای قلبی، کاهش بار قلب، پیشگیری از نارسایی و حفظ کیفیت زندگی بیمار است.
انواع شایع بیماریهای قلبی در سگها
شایعترین بیماری قلبی اکتسابی در سگها بیماری دژنراتیو دریچه میترال است که عمدتاً سگهای نژاد کوچک را درگیر میکند. کاردیومیوپاتی اتساعی بیشتر در نژادهای بزرگ و غولپیکر دیده میشود. نقایص مادرزادی مانند PDA، سابآئورتیک استنوز و پولمونیک استنوز نیز در سگهای جوان اهمیت بالینی دارند.
نژادهای مستعد
نژادهای کاوالیر کینگ چارلز اسپانیل، پودل، پامرانین و شیتزو مستعد بیماری دریچه میترال هستند. دوبرمن، باکسر، گریت دین، آیریش ولفهاوند و سنت برنارد بیشترین استعداد را برای کاردیومیوپاتی اتساعی دارند. شناسایی نژادهای پرریسک نقش مهمی در غربالگری زودهنگام دارد.
روشهای پاراکلینیکال تشخیص
اکوکاردیوگرافی
اکو قلب استاندارد طلایی تشخیص بیماریهای قلبی است و امکان ارزیابی عملکرد سیستولیک و دیاستولیک، وضعیت دریچهها و اندازه حفرات قلبی را فراهم میکند. تعیین گرید بیماری بدون اکو امکانپذیر نیست.
رادیوگرافی قفسه سینه
برای ارزیابی بزرگشدگی قلب، احتقان ریوی و ادم ریه کاربرد دارد و در پایش پاسخ به درمان نقش مهمی ایفا میکند.
الکتروکاردیوگرافی
ECG برای تشخیص آریتمیها، اختلالات هدایت و پایش بیماران پرخطر استفاده میشود.
آزمایشهای خونی
اندازهگیری NT-proBNP در غربالگری و افتراق بیماریهای قلبی از علل تنفسی دیسپنه مفید است. بررسی عملکرد کلیه و الکترولیتها قبل و حین درمان الزامی است.
گریدبندی بیماری قلبی بر اساس ACVIM
مرحله B1
در این مرحله سگ مبتلا به بیماری ساختاری قلب است اما هیچ بزرگشدگی قلبی در رادیوگرافی یا اکو مشاهده نمیشود و بیمار بدون علامت بالینی است. درمان دارویی توصیه نمیشود و پایش دورهای کافی است.
مرحله B2
در این مرحله بزرگشدگی قلبی وجود دارد اما علائم بالینی هنوز بروز نکردهاند. در بیماری دریچه میترال، شروع درمان با پیموبندان توصیه میشود تا زمان ورود به نارسایی قلبی به تأخیر بیفتد.
مرحله C
مرحله نارسایی قلبی بالینی است که با علائمی مانند سرفه، دیسپنه و کاهش تحمل فعالیت همراه است. درمان دارویی کامل و پایش دقیق ضروری است.
مرحله D
نارسایی قلبی مقاوم به درمان استاندارد که نیازمند تنظیمات پیشرفته دارویی و گاهی بستری مکرر است.
پروتکل درمانی بیمارستان دامپزشکی پرشین پت
مرحله B1
عدم نیاز به درمان دارویی. اکو و رادیوگرافی هر 6 تا 12 ماه برای پایش توصیه میشود. کنترل وزن و فشار خون اهمیت دارد.
مرحله B2
پیموبندان با دوز 0.25 تا 0.3 mg/kg خوراکی هر 12 ساعت داروی انتخابی است. پایش پاسخ به درمان و اندازه قلب هر 6 ماه انجام میشود.
مرحله C
پیموبندان، فوروزماید با دوز 1 تا 2 mg/kg هر 12 ساعت، مهارکنندههای ACE مانند انالاپریل با دوز 0.5 mg/kg هر 12 تا 24 ساعت و در صورت نیاز اسپیرونولاکتون استفاده میشوند. تنظیم دوز بر اساس پاسخ بالینی و عملکرد کلیه انجام میگیرد.
مرحله D
افزایش دوز دیورتیکها، استفاده از توراسمید در موارد مقاوم، پایش الکترولیتها و تنظیم دقیق داروها ضروری است. این بیماران اغلب نیازمند مدیریت ICU در دورههای تشدید بیماری هستند.
پایش و کنترل درمان
پایش شامل ارزیابی علائم تنفسی در منزل، شمارش تعداد تنفس در حالت استراحت، بررسی فشار خون، آزمایش خون دورهای و اکوکاردیوگرافی منظم است. آموزش صاحب حیوان بخش جداییناپذیر پروتکل درمانی محسوب میشود.
پیگیری درمان
فواصل پیگیری بر اساس گرید بیماری تعیین میشود. در مراحل اولیه هر 6 تا 12 ماه و در مراحل پیشرفته هر 1 تا 3 ماه یا در صورت بروز علائم جدید بررسی مجدد انجام میگیرد.
جمعبندی تخصصی
بیماریهای قلبی در سگها طیف وسیعی از اختلالات پیشرونده هستند که تشخیص زودهنگام، گریدبندی صحیح و درمان مبتنی بر شواهد علمی نقش کلیدی در افزایش طول عمر و کیفیت زندگی بیماران دارد. اجرای پروتکل ساختارمند
بیمارستان دامپزشکی پرشین پت امکان مدیریت ایمن و مؤثر این بیماران را فراهم میسازد.
رفرنسها
ACVIM Consensus Guidelines for Canine Heart Disease
Merck Veterinary Manual, Canine Cardiology
Fox PR, Ettinger & Feldman Textbook of Veterinary Internal Medicine