کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM) در گربهها؛ رویکرد تشخیصی و درمانی بیمارستانی
تعریف و اهمیت بالینی
کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک شایعترین بیماری قلبی اولیه در گربهها است که با ضخیمشدن پاتولوژیک دیواره بطن چپ مشخص میشود. این بیماری میتواند بدون علامت باقی بماند یا بهصورت نارسایی قلبی، ترومبوآمبولی آئورتی و مرگ ناگهانی بروز کند. HCM یک بیماری پیشرونده و غیرقابل درمان قطعی است اما با مدیریت صحیح میتوان سیر آن را کنترل کرد.
سن ابتلا در گربههای جوان و پیر
HCM میتواند در هر سنی بروز کند. در گربههای جوان، بهویژه نژادهای مستعد، بیماری اغلب منشاء ژنتیکی داشته و ممکن است از سنین کمتر از یک سالگی قابل تشخیص باشد. در گربههای میانسال و مسن، HCM معمولاً بهصورت اکتسابی یا تشدیدشده بروز میکند و علائم بالینی بیشتر دیده میشود. میانگین سن تشخیص بالینی بین 5 تا 7 سال گزارش شده است.
پاتوفیزیولوژی
هیپرتروفی دیواره بطن چپ منجر به کاهش کامپلاینس بطن، اختلال در پرشدن دیاستولیک و افزایش فشار دهلیز چپ میشود. این وضعیت زمینهساز احتقان ریوی، ادم ریه و تشکیل لخته در دهلیز چپ است. در برخی بیماران، انسداد دینامیک مسیر خروجی بطن چپ نیز مشاهده میشود.
نژادهای مستعد
نژادهای مینکون، رگدال، بریتیش شورتهیر، اسفینکس، پرشین و بنگال بیشترین استعداد ژنتیکی را دارند. در مینکون و رگدال، جهشهای ژنتیکی مشخصی شناسایی شدهاند که غربالگری زودهنگام را ضروری میسازد.
علائم بالینی
بسیاری از گربهها بدون علامت هستند. علائم شامل تاکیپنه، دیسپنه، بیحالی، کاهش اشتها، سوفل قلبی، سنکوپ و در موارد حاد فلجی ناگهانی اندامهای خلفی ناشی از ترومبوآمبولی میباشد. مرگ ناگهانی ممکن است اولین تظاهر بیماری باشد.
روشهای پاراکلینیکال در تشخیص
اکوکاردیوگرافی (استاندارد طلایی)
اکو دقیقترین روش تشخیص HCM است و امکان ارزیابی ضخامت دیوارهها، عملکرد دیاستولیک، اندازه دهلیز چپ و وجود لخته را فراهم میکند. تشخیص قطعی تنها با اکو انجام میشود.
الکتروکاردیوگرافی
ECG میتواند آریتمیها، تاکیکاردی و تغییرات هدایت الکتریکی را نشان دهد اما بهتنهایی تشخیصی نیست.
رادیوگرافی قفسه سینه
برای ارزیابی نارسایی قلبی، ادم ریوی و بزرگشدگی دهلیز چپ کاربرد دارد.
آزمایشهای خونی
اندازهگیری NT-proBNP میتواند بهعنوان ابزار غربالگری و ارزیابی شدت بیماری استفاده شود اما جایگزین اکو نیست.
اصول درمان HCM
درمان HCM وابسته به وجود یا عدم وجود علائم بالینی است. گربههای بدون علامت ممکن است تنها نیاز به پایش داشته باشند، در حالی که بیماران علامتدار نیازمند درمان دارویی فعال هستند.
پروتکل درمانی بیمارستان دامپزشکی پرشین پت
کنترل ضربان قلب
بتابلوکرها مانند آتنولول با دوز 6.25 تا 12.5 mg به ازای هر گربه هر 12 تا 24 ساعت برای کاهش ضربان قلب و بهبود پرشدن دیاستولیک استفاده میشوند، بهویژه در موارد انسداد مسیر خروجی بطن چپ.
بهبود عملکرد دیاستولیک
دیلتیازم با دوز 1.75 تا 2.5 mg/kg خوراکی هر 8 تا 12 ساعت به کاهش سفتی بطن و بهبود ریلکسیشن کمک میکند.
درمان نارسایی قلبی
در صورت بروز ادم ریوی، فوروزماید با دوز 1 تا 2 mg/kg وریدی یا خوراکی بر اساس شدت علائم تجویز میشود. کاهش تدریجی دوز پس از پایدارسازی انجام میگیرد.
پیشگیری از ترومبوآمبولی
کلوپیدوگرل با دوز 18.75 mg به ازای هر گربه روزانه داروی انتخابی برای کاهش ریسک ترومبوز است، بهویژه در گربههای با دهلیز چپ بزرگشده.
کنترل و پایش بیماری
پایش شامل اکوکاردیوگرافی دورهای هر 6 تا 12 ماه، ارزیابی تنفس در منزل، بررسی فشار خون و پایش عوارض دارویی است. آموزش صاحب حیوان برای تشخیص زودهنگام علائم نارسایی نقش حیاتی دارد.
پیشآگهی
پیشآگهی HCM بسیار متغیر است. گربههای بدون علامت میتوانند سالها زندگی طبیعی داشته باشند، در حالی که بروز نارسایی قلبی یا ترومبوآمبولی پیشآگهی را محتاطانه میکند. تشخیص زودهنگام و پایش منظم مهمترین عوامل بهبود بقا هستند.
جمعبندی تخصصی
HCM شایعترین و پیچیدهترین بیماری قلبی در گربهها است که تشخیص آن بر پایه اکوکاردیوگرافی و مدیریت آن مبتنی بر کنترل علائم، پیشگیری از عوارض و پایش مداوم میباشد. اجرای پروتکل درمانی ساختارمند در
بیمارستان دامپزشکی پرشین پت امکان افزایش کیفیت و طول عمر بیماران را فراهم میسازد.
رفرنسها
Merck Veterinary Manual, Feline Hypertrophic Cardiomyopathy
ACVIM Consensus Statement on Feline Cardiomyopathies
Fox PR, Feline Cardiology