فتق پرینه در سگهای پیر؛ رویکرد تشخیصی، جراحی و درمانی
تعریف و اهمیت بالینی
فتق پرینه یک اختلال شایع در سگهای نر مسن و عقیمنشده است که در اثر ضعف یا پارگی عضلات دیافراگم لگنی ایجاد میشود. این ضعف باعث جابهجایی احشاء لگنی یا شکمی مانند رکتوم، مثانه یا پروستات به ناحیه پرینه شده و میتواند منجر به یبوست شدید، دیسوریا و حتی انسداد ادراری حاد شود. این بیماری اغلب پیشرونده بوده و درمان قطعی آن جراحی است.
علل ایجاد فتق پرینه
مهمترین عامل ایجاد فتق پرینه، عدم تعادل هورمونی ناشی از تستوسترون در سگهای نر عقیمنشده است که باعث تضعیف تدریجی عضلات لواتور آنی و کوکسیژئوس میشود. بزرگی پروستات، یبوست مزمن، زور زدن مداوم هنگام دفع، بیماریهای مقعدی و افزایش فشار داخل شکمی از عوامل تشدیدکننده محسوب میشوند. نژادهایی مانند بوکسر، بوستون تریر و کولی شیوع بالاتری دارند.
پاتوفیزیولوژی
تضعیف دیافراگم لگنی باعث از بین رفتن حمایت طبیعی از رکتوم میشود. این وضعیت منجر به دیورتیکولاسیون رکتوم، انحراف مسیر مدفوع و در موارد پیشرفته جابهجایی مثانه به داخل فتق میگردد. در صورت درگیری مثانه، خطر انسداد ادراری و نکروز وجود دارد که یک اورژانس جراحی محسوب میشود.
علائم بالینی
تورم نرم یا سفت در ناحیه پرینه، یبوست مزمن، زور زدن بدون دفع مؤثر، تغییر شکل مدفوع، دیسوریا و در موارد حاد بیحالی و درد شدید مشاهده میشود. در معاینه دیجیتال رکتال، نقص دیواره لگنی بهوضوح قابل لمس است.
تشخیص و ارزیابی قبل از جراحی
تشخیص بر اساس معاینه بالینی و رکتال انجام میشود. رادیوگرافی و سونوگرافی برای بررسی محتویات فتق و وضعیت مثانه و پروستات ضروری هستند. قبل از جراحی، اصلاح دهیدراسیون، یبوست و تثبیت بیمار اهمیت بالایی دارد.
درمان محافظهکارانه
درمان دارویی شامل نرمکنندههای مدفوع، رژیم پرفیبر و کنترل یبوست تنها بهصورت موقت علائم را کاهش میدهد و درمان قطعی محسوب نمیشود. این رویکرد فقط در بیمارانی که کاندید جراحی نیستند کاربرد دارد.
پروتکلهای جراحی فتق پرینه
ترمیم سنتی (Appositional Repair)
در این روش، عضلات باقیمانده دیافراگم لگنی به یکدیگر بخیه میشوند. این تکنیک ساده است اما نرخ عود بالاتری دارد و در سگهای مسن با ضعف عضلانی شدید موفقیت محدودی دارد.
ترمیم با ترانسپوزیشن عضله اوبتوراتور داخلی
این روش استاندارد طلایی جراحی فتق پرینه محسوب میشود. عضله اوبتوراتور داخلی بهعنوان فلپ برای بازسازی دیافراگم لگنی استفاده میشود. این تکنیک استحکام بالاتری ایجاد کرده و میزان عود را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد.
استفاده از مش یا فلپهای بیولوژیک
در موارد عودکننده یا نقصهای وسیع، استفاده از مش سنتتیک یا فلپهای فاسیایی بهعنوان تقویتکننده توصیه میشود. این روشها نیازمند تکنیک جراحی دقیق و پایش دقیق پس از عمل هستند.
عقیمسازی همزمان
عقیمسازی همزمان با جراحی فتق بهطور معنیداری میزان عود را کاهش میدهد و بهعنوان بخشی از پروتکل درمانی استاندارد توصیه میشود.
پروتکل درمانی پس از جراحی
پس از جراحی، استفاده از نرمکننده مدفوع مانند لاکتولوز با دوز 0.5 ml/kg خوراکی هر 8 تا 12 ساعت به مدت 2 تا 3 هفته توصیه میشود. آنتیبیوتیک سیستمیک مانند آموکسیسیلین–کلاوولانات با دوز 12.5 mg/kg هر 12 ساعت به مدت 7 تا 10 روز تجویز میگردد. کنترل درد با NSAID یا اوپیوئید ملایم بر اساس وضعیت بیمار انجام میشود.
درصد موفقیت و پیشآگهی
در روش سنتی، میزان عود بین 20 تا 45 درصد گزارش شده است. در ترمیم با ترانسپوزیشن عضله اوبتوراتور داخلی، میزان موفقیت به 80 تا 90 درصد میرسد. انجام همزمان عقیمسازی نقش مهمی در بهبود پیشآگهی دارد. پیشآگهی کلی در صورت جراحی صحیح خوب ارزیابی میشود.
عوارض احتمالی
عوارض شامل عود فتق، آسیب عصب سیاتیک، عفونت محل جراحی و دیسوریا موقت میباشد. انتخاب صحیح تکنیک جراحی و مراقبت پس از عمل خطر عوارض را کاهش میدهد.
جمعبندی تخصصی
فتق پرینه یک بیماری شایع و قابل درمان در سگهای پیر است که درمان قطعی آن جراحی محسوب میشود. ترمیم با
ترانسپوزیشن عضله اوبتوراتور داخلی همراه با عقیمسازی بهترین نتایج درمانی و کمترین میزان عود را فراهم میکند. تشخیص زودهنگام و مداخله بهموقع نقش کلیدی در حفظ کیفیت زندگی بیمار دارد.
رفرنسها
Merck Veterinary Manual, Perineal Hernia in Dogs
Fossum TW, Small Animal Surgery
BSAVA Manual of Canine and Feline Surgery